Khu trưng bày tai nghe Devialet Gemini II tại showroom
Cập nhật ngày 18 phút đọc

aptX Là Gì? Các Phiên Bản HD, Adaptive, Lossless Khác Nhau

Chia sẻ:

aptX là một “cách nén nhạc” để gửi qua Bluetooth, do hãng Qualcomm sở hữu. Nhạc được nén khoảng 4 lần rồi gửi đi ở tốc độ 352 kbps (kbps là số nghìn bit dữ liệu truyền mỗi giây). Cách nén này (gọi là codec) chỉ chạy khi cả điện thoại lẫn tai nghe hoặc loa cùng hỗ trợ. iPhone không hỗ trợ aptX, nên lợi ích chủ yếu thuộc về người dùng Android.

Điểm chính

  • aptX HD nâng lên 24-bit và 576 kbps; aptX Adaptive tự co giãn 279-420 kbps với độ trễ (độ chậm giữa lúc phát và lúc nghe) khoảng 80 ms; aptX Lossless truyền chất lượng CD 16-bit/44,1 kHz không mất dữ liệu.
  • Âm thanh thực tế đi theo codec chung tốt nhất mà hai thiết bị cùng có, không theo codec cao nhất in trên hộp.
  • Trong dòng Devialet, tai nghe Gemini II hỗ trợ aptX; các loa Phantom và Mania công bố AAC và SBC, nghe chất lượng cao nên đi qua Wi-Fi.
Tai nghe true wireless Devialet Gemini II hỗ trợ codec aptX, AAC và SBC, trưng bày trong lồng kính
Tai nghe Devialet Gemini II trưng bày trong lồng kính tại showroom - sản phẩm duy nhất của hãng hiện công bố hỗ trợ aptX.

Đọc nhanh thuật ngữ

CodecCách nén nhạc ở máy phát rồi giải nén ở tai nghe hoặc loa, để nhạc đi lọt qua đường Bluetooth hẹp.
Bitrate (kbps)Lượng dữ liệu gửi mỗi giây. Con số cao cho phép giữ nhiều chi tiết hơn, nhưng chưa chắc nghe hay hơn.
Mất dữ liệu / losslessNén mất dữ liệu là bỏ bớt một phần thông tin gốc. Lossless là giải nén ra giống hệt bản gốc.
16-bit, 24-bitĐộ sâu bit: số bit ghi mỗi mẫu âm thanh. Con số lớn ghi được độ mạnh nhẹ tinh hơn.
kHzTần số lấy mẫu: số lần “chụp” âm thanh mỗi giây. Nhạc CD dùng 44,1 kHz.

Cơ chế nén của aptX: chia băng tần thay vì lọc bỏ âm

aptX nén nhạc theo cách khá đơn giản. Nó dùng kỹ thuật ADPCM (chỉ ghi phần thay đổi giữa các mẫu thay vì ghi cả mẫu) và không cố cắt bỏ những âm mà tai người khó nghe thấy. Nhạc được chia thành 4 dải âm nhỏ, mỗi dải chỉ ghi phần chênh lệch so với dự đoán. Dải trầm được cấp nhiều bit hơn dải cao.

Quy trình đi qua năm chặng, như bảng dưới.

ChặngViệc xảy ra
1. Nhạc gốcNhạc CD 16-bit/44,1 kHz, khoảng 1.411 kbps
2. Tách dảiHai tầng bộ lọc QMF tách nhạc thành 4 dải
3. Mã hóaADPCM chỉ ghi phần chênh lệch, dải trầm được cấp nhiều bit hơn
4. Gửi qua BluetoothLuồng chỉ còn 352 kbps, nén khoảng 4 lần
5. Giải nénTai nghe hoặc loa ghép 4 dải lại thành tiếng
Năm chặng của aptX gốc.

Vì tỷ lệ nén cố định, chất lượng ít dao động theo thể loại nhạc. Qualcomm công bố bản gốc đạt tỷ số tín hiệu trên nhiễu 93 dB (tiếng nhạc to hơn tiếng xì nền rất nhiều) và độ méo THD+N -67 dB tại 1 kHz, phủ dải 20 Hz - 20 kHz. Dù vậy, đây vẫn là nén mất dữ liệu: tiếng sau giải nén không trùng từng bit với bản gốc.

Thuật toán do Stephen Smyth phát triển từ những năm 1980 tại Queen’s University Belfast, qua nhiều lần đổi chủ trước khi thuộc về Qualcomm khi hãng này hoàn tất thương vụ mua lại CSR vào tháng 8/2015, theo bài aptX trên Wikipedia. Từ đó, codec này gắn với chip Bluetooth Qualcomm và nền tảng Snapdragon Sound.

Các phiên bản aptX: HD, Adaptive, Lossless và Low Latency

Họ aptX hiện có 5 nhánh, khác nhau ở độ sâu bit, bitrate và độ trễ. Thiết bị chỉ ghi “aptX” là bản gốc 16-bit. Bảng dưới giúp bạn biết mỗi bản hợp việc gì.

Phiên bảnĐộ sâu bit / tần số lấy mẫuBitrateĐộ trễ công bốPhù hợp
aptX16-bit, tới 48 kHz352 kbpsKhông công bốNghe nhạc thông thường
aptX Low Latency16-bitKhông công bốKhoảng 40 msXem phim, chơi game
aptX HD24-bit, tới 48 kHz576 kbpsKhông công bốNhạc độ phân giải cao
aptX Adaptive16 hoặc 24-bit, tới 96 kHz279-420 kbpsKhoảng 80 msMôi trường sóng thay đổi
aptX Lossless16-bit/44,1 kHzTrên 1 Mbps, hạ tới 140 kbps khi nhiễuKhông công bốNghe nhạc CD không mất dữ liệu
Thông số theo công bố của Qualcomm và tài liệu tổng hợp liên quan. Ô “Không công bố” là thông số hãng không đưa ra con số chính thức.

aptX HD là gì?

aptX HD là bản nâng cấp: độ sâu bit tăng từ 16 lên 24-bit, tần số lấy mẫu tới 48 kHz và bitrate 576 kbps. Theo trang aptX HD của Qualcomm, tỷ số tín hiệu trên nhiễu đạt 129 dB và THD+N -80 dB tại 1 kHz, tốt hơn rõ so với bản gốc. Tuy vậy tỷ lệ nén vẫn khoảng 4:1: nhạc 24-bit/48 kHz stereo gốc là 2.304 kbps, chia 4 còn 576 kbps. Vì thế aptX HD vẫn là nén mất dữ liệu, dù tên gọi nghe như chất lượng rất cao.

aptX Adaptive là gì?

aptX Adaptive là bản tự điều chỉnh bitrate trong khoảng 279-420 kbps theo độ nhiễu sóng và loại nội dung, với độ trễ khoảng 80 ms. Khi nghe nhạc, nó ưu tiên chất lượng. Khi xem video hay chơi game, nó ưu tiên độ trễ thấp để hình và tiếng khớp nhau. aptX Adaptive tương thích ngược với aptX và aptX HD, nhưng không tương thích với aptX Low Latency.

Quan hệ giữa các nhánh khá dễ nhớ, xem bảng dưới.

CặpDùng chung được không?
aptX Adaptive với aptXCó
aptX Adaptive với aptX HDCó
aptX Adaptive với aptX Low LatencyKhông
aptX Lossless với aptX AdaptiveLossless là bản mở rộng của Adaptive
Theo mô tả của Qualcomm. aptX Low Latency chỉ tối ưu độ trễ khoảng 40 ms.

aptX Lossless là gì?

aptX Lossless là chế độ mở rộng của aptX Adaptive, được Qualcomm giới thiệu tháng 9/2021 trong nền tảng Snapdragon Sound. Chế độ này truyền nhạc chất lượng CD 16-bit/44,1 kHz giống hệt bản gốc ở tốc độ trên 1 Mbps, và tự hạ xuống tới 140 kbps khi sóng bị nhiễu. Bạn có thể chuyển sang chế độ 24-bit/96 kHz, nhưng lúc đó dữ liệu lại bị nén mất mát. Cả điện thoại lẫn tai nghe đều phải hỗ trợ aptX Lossless mới dùng được.

aptX khác LDAC, AAC và SBC thế nào?

Điểm khác nhau quan trọng giữa các codec không nằm ở bitrate mà ở thiết bị nào hỗ trợ. SBC có trên mọi thiết bị Bluetooth. AAC là codec chính của Apple. aptX đi cùng chip Qualcomm trên điện thoại Android. LDAC của Sony có bitrate cao nhất nhưng cần kết nối ổn định. Chi tiết về ba mức bitrate của codec Sony có trong bài LDAC là gì.

CodecChủ sở hữuBitrate tiêu biểuiPhoneAndroid
SBCChuẩn bắt buộc của A2DP328 kbps (44,1 kHz), 345 kbps (48 kHz)CóCó
AACChuẩn MPEG, Apple dùng làm codec chínhKhoảng 256 kbps trên thiết bị AppleCóCó từ Android 8.0
aptX / aptX HDQualcomm352 / 576 kbpsKhôngCó trên máy được cấp phép
LDACSony330 / 660 / 990 kbpsKhôngCó từ Android 8.0
So sánh theo nền tảng hỗ trợ. Bitrate của các codec dùng thuật toán khác nhau nên không so trực tiếp được với nhau.

Bitrate cao hơn không có nghĩa là nghe hay hơn. AAC và SBC nén theo cách khác aptX, và chất lượng thực tế còn tùy bộ mã hóa trên từng điện thoại. LDAC ở mức 990 kbps cần nhiều đường truyền nhất, nên dễ tự hạ mức khi sóng yếu. aptX HD thì cố định ở 576 kbps.

iPhone có dùng được aptX không?

Không. iPhone và iPad truyền âm thanh Bluetooth bằng AAC và SBC, không tích hợp bất kỳ phiên bản aptX nào. Nếu ghép iPhone với tai nghe có aptX, hai bên tự chọn AAC. Phía Android, tài liệu Android Open Source Project liệt kê aptX và aptX HD trong nhóm codec được bổ sung từ Android 8.0, nhưng hãng điện thoại phải tự xin giấy phép từ Qualcomm. Vì vậy không phải máy Android nào cũng có aptX.

Quy tắc là hai thiết bị chọn codec tốt nhất mà cả hai cùng có; không có thì lùi về SBC. Bảng dưới cho ba ví dụ cùng ghép với một chiếc tai nghe có aptX.

Điện thoạiCodec thực tế
Android có giấy phép aptXaptX
iPhoneAAC (iPhone không có aptX)
Android không có giấy phép aptXAAC hoặc SBC, tùy máy
Codec chạy luôn là codec tốt nhất mà cả hai đầu cùng hỗ trợ.

Trên Android, cách nhanh nhất để biết codec đang chạy là mở Tùy chọn nhà phát triển và xem mục codec âm thanh Bluetooth khi tai nghe đang kết nối. Trên iPhone không cần kiểm tra, vì kết quả luôn là AAC hoặc SBC.

Khi nào aptX thực sự tạo khác biệt?

aptX chỉ tạo khác biệt nghe được khi hội đủ ba điều kiện: máy phát có cùng codec, nguồn nhạc đủ tốt và sóng ổn định. Thiếu một điều kiện, lợi thế gần như biến mất. Ba bước dưới đây giúp bạn quyết định có nên ưu tiên aptX khi chọn tai nghe hay không.

BướcCâu hỏiNếu câu trả lời là…
1. Điện thoạiBạn dùng iPhone hay Android?iPhone: bỏ qua tiêu chí aptX, chọn tai nghe theo chất âm, chống ồn và AAC. Android: kiểm tra máy có aptX, aptX HD hay aptX Adaptive.
2. Nguồn nhạcBạn nghe loại nhạc nào?Nhạc lossless hoặc độ phân giải cao: aptX HD, Adaptive, Lossless có ý nghĩa. Video mạng xã hội, nhạc nén thấp: khó nhận ra chênh lệch.
3. Mục đíchXem phim, chơi game hay nghe nhạc ở nhà?Xem phim, chơi game: ưu tiên aptX Adaptive hoặc Low Latency. Nghe nhạc ở nhà trên loa: ưu tiên Wi-Fi.
Ba câu hỏi để quyết định có ưu tiên aptX hay không.

Có một điều hơi ngược với suy nghĩ thông thường. Với người dùng iPhone, logo aptX trên hộp tai nghe không có giá trị gì. Với người dùng Android, aptX bản gốc ở 352 kbps chỉ nhỉnh hơn SBC (328-345 kbps) về bitrate. Giá trị thật của họ aptX nằm ở Adaptive và Lossless, khi cả hai đầu cùng hỗ trợ.

Tai nghe và loa Devialet hỗ trợ codec nào?

Trong các sản phẩm Devialet đang bán, chỉ tai nghe Devialet Gemini II công bố hỗ trợ aptX, cùng AAC và SBC qua Bluetooth 5.2 kết nối đa điểm 2 thiết bị. Các loa của hãng công bố AAC và SBC cho Bluetooth, còn đường nghe chính là Wi-Fi và các giao thức streaming mạng.

Sản phẩmBluetooth và codecĐường nghe qua mạng
Gemini II (tai nghe)5.2, kết nối 2 thiết bị cùng lúc; aptX, AAC, SBCKhông áp dụng
Mania5.0; AAC, SBCWi-Fi 2,4/5 GHz, AirPlay 2, Spotify Connect
Phantom Ultimate 108dB5.3; SBC, AACWi-Fi 6, Ethernet, AirPlay 2, Spotify Connect, Tidal Connect, Google Cast, Roon Ready
Dione (soundbar)5.0; hãng không công bố codecWi-Fi, Ethernet, AirPlay 2, Spotify Connect, HDMI eARC
Thông số theo trang sản phẩm chính hãng.

Thông số theo trang sản phẩm chính hãng. Không sản phẩm Devialet nào công bố aptX HD, aptX Adaptive hay LDAC.

Với Devialet Gemini II, aptX phát huy khi ghép với điện thoại Android có giấy phép của Qualcomm. Dùng iPhone thì tai nghe chạy AAC. Ứng dụng Devialet đi kèm cho chỉnh mức chống ồn và cân bằng âm, nên chất âm cuối cùng không chỉ phụ thuộc codec.

Hộp sản phẩm tai nghe Devialet Gemini II đặt trên quầy trưng bày
Hộp sản phẩm tai nghe Devialet Gemini II trên quầy trưng bày.

Vì sao loa cao cấp nghe tại nhà nên ưu tiên Wi-Fi hơn Bluetooth?

Vì đường Bluetooth quá hẹp so với khả năng của loa. Ngay cả aptX HD cũng chỉ truyền 576 kbps, trong khi nhạc 24-bit/192 kHz stereo không nén cần 9.216 kbps, gấp khoảng 16 lần. Trang sản phẩm Phantom Ultimate 108dB ghi đầu vào mạng nhận tới 24-bit/192 kHz, mức mà Bluetooth không với tới bằng bất kỳ codec nào.

Đường truyềnLượng dữ liệu mỗi giây
aptX (Bluetooth)352 kbps
aptX HD (Bluetooth)576 kbps
Nhạc CD không nén1.411 kbps
24-bit/192 kHz qua Wi-Fi9.216 kbps
Wi-Fi không bị giới hạn bởi trần bitrate của codec Bluetooth.

Hệ quả thực tế: khi chọn loa bluetooth cao cấp để đặt cố định trong nhà, loa hỗ trợ codec Bluetooth nào ít quan trọng hơn việc loa có Wi-Fi, AirPlay 2 hay Roon Ready. Bluetooth trên Phantom hay Mania hợp khi khách đến chơi cần phát nhanh từ điện thoại. Muốn nghe nhạc nghiêm túc, hãy phát qua ứng dụng Devialet hoặc streaming qua mạng nội bộ.

Ứng dụng Devialet trên điện thoại điều khiển loa Phantom qua mạng Wi-Fi
Điều khiển loa Phantom bằng ứng dụng Devialet trên điện thoại - đường phát qua mạng không chịu giới hạn bitrate của Bluetooth.

Câu hỏi thường gặp

aptX 4869 là gì, có liên quan đến codec aptX không?

Không liên quan. APTX 4869 là tên loại thuốc hư cấu trong bộ truyện tranh Thám tử lừng danh Conan, trùng tên ngẫu nhiên với codec âm thanh aptX của Qualcomm.

aptX Low Latency là gì?

aptX Low Latency là phiên bản tối ưu độ trễ, đạt khoảng 40 ms với chất lượng 16-bit, đủ để hình và tiếng khớp nhau khi xem phim hoặc chơi game. Phiên bản này không tương thích với aptX Adaptive, nên cả nguồn phát và tai nghe phải cùng hỗ trợ aptX Low Latency.

aptX có phải âm thanh lossless không?

Chỉ aptX Lossless là không mất dữ liệu, ở mức chất lượng CD 16-bit/44,1 kHz. aptX bản gốc, aptX HD, aptX Adaptive và aptX Low Latency đều là codec nén mất dữ liệu.

Có nên chọn tai nghe chỉ vì có aptX không?

Không nên nếu bạn dùng iPhone, vì iPhone không hỗ trợ aptX. Với điện thoại Android tương thích, codec là một tiêu chí cộng thêm, nhưng driver, chống ồn và cách tinh chỉnh âm thanh ảnh hưởng đến chất âm nhiều hơn.

Muốn so sánh trực tiếp Gemini II qua aptX và AAC, hoặc nghe loa Phantom phát qua Wi-Fi?

Đặt lịch nghe thử tại showroom hoặc gọi, Zalo 0972 680 093

Nguồn tham khảo

  • Qualcomm, trang thông số aptX, aptX HD, aptX Adaptive và aptX Low Latency (aptx.com).
  • Qualcomm, thông cáo giới thiệu aptX Lossless trong nền tảng Snapdragon Sound, tháng 9/2021.
  • Wikipedia, các mục “aptX” và “SBC (codec)”.
  • Android Open Source Project, tài liệu dịch vụ Bluetooth và codec A2DP từ Android 8.0.
  • Devialet, thông số kỹ thuật Gemini II, Mania, Phantom Ultimate 108dB và Dione.