Tủ trưng bày loa Devialet Phantom I 103dB dáng oval viền vàng tại studio Hoàng Cầu
Cập nhật ngày 13 phút đọc

Chip Trong Loa Là Gì? Từ Loa Phổ Thông Đến ASIC Độc Quyền Devialet

Chia sẻ:

Chip trong loa là những vi mạch nhỏ làm ba việc: đổi nhạc số thành tín hiệu âm thanh, chỉnh sửa tiếng cho đúng, rồi làm tiếng đủ mạnh để đẩy củ loa. Phần lớn loa Bluetooth và loa kéo karaoke dùng chip rời mua sẵn từ các hãng bán dẫn. Devialet thì tự thiết kế một chip ASIC duy nhất cỡ 1 cm², gộp cả ba việc đó vào một mạch.

Đọc nhanh thuật ngữ

ChipVi mạch nhỏ như móng tay, chứa hàng triệu linh kiện điện tử để xử lý tín hiệu.
DACBộ giải mã, đổi nhạc số (các số 0 và 1) thành tín hiệu analog liên tục để loa phát ra.
DSPBộ xử lý tín hiệu: chia tiếng cho từng củ loa, chỉnh cân bằng trầm bổng, bảo vệ loa.
Ampli Class DLoại ampli (bộ khuếch đại) tiết kiệm điện, làm tín hiệu đủ mạnh để đẩy củ loa.
ASICChip thiết kế riêng cho một mục đích, thay vì chip bán đại trà.
DriverCủ loa, bộ phận rung để phát ra tiếng.

Điểm chính

  • Bên trong loa hiện đại thường có 3 nhóm chip: DAC (đổi nhạc số sang tín hiệu analog), DSP (xử lý tín hiệu, cân bằng, chống méo) và khuếch đại Class D (cấp dòng điện ra củ loa). Ba nhóm này có thể tách rời hoặc gộp chung một mạch.
  • Nhờ chip tự thiết kế, Devialet công bố giảm số linh kiện tới 200 lần và điện năng tiêu thụ 10 lần so với kiến trúc ampli rời truyền thống, méo hài tổng (THD, mức tiếng bị biến dạng) chỉ khoảng 0,001% trên soundbar Dione.
  • Thế hệ Phantom cũ (Phantom Silver, Phantom Gold - đã ngừng bán) từng dùng DAC rời của một hãng bán dẫn bên ngoài; các dòng đang bán hiện nay (Phantom I, Phantom Ultimate, Mania, Dione) đều đã chuyển sang ASIC tự thiết kế hoàn toàn.
Loa Devialet Phantom Ultimate 108dB trưng bày tại showroom Loa Devialet Việt Nam - tích hợp chip ASIC tự thiết kế gộp khuếch đại và xử lý tín hiệu
Phantom Ultimate 108dB tích hợp chip ASIC do chính Devialet thiết kế, thay vì ghép nhiều chip rời như loa phổ thông.

Trong loa có những loại chip nào?

Loa active là loa có ampli tích hợp sẵn, không cần ampli rời. Loại loa này cần tối thiểu ba chức năng xử lý tín hiệu. Mỗi chức năng có thể do một chip riêng đảm nhiệm, hoặc gộp chung vào một mạch tích hợp.

Loại chipChức năngẢnh hưởng tới người nghe
DAC (Digital-to-Analog Converter)Giải mã tín hiệu số thành dạng sóng analog liên tục, quyết định độ phân giải tối đa (bit depth, sample rate)Quyết định nhạc chất lượng cao được tái hiện chi tiết đến đâu
DSP (Digital Signal Processor)Phân tần (crossover, chia tiếng cho từng củ loa), cân bằng tần số (EQ), đồng bộ trễ, giới hạn công suất bảo vệ driverQuyết định tiếng cân đối ra sao và loa có bị hỏng khi mở to không
Ampli Class D (khuếch đại công suất)Cấp dòng điện đủ lớn ra củ loa từ tín hiệu đã xử lýQuyết định loa kêu to được đến đâu và nóng hay mát
Ba nhóm chip cơ bản trong một loa active - có thể là 3 chip tách rời hoặc gộp vào 1 System on a Chip (SoC).

Chip trong loa phổ thông và loa Bluetooth/karaoke

Loa Devialet Mania trưng bày tại showroom - khác với loa phổ thông dùng chip rời, Mania cũng dùng nền tảng ASIC chung của Devialet
Loa phổ thông thường ghép nhiều chip rời mua sẵn; loa Devialet dùng chung một nền tảng ASIC tự phát triển cho toàn bộ dòng sản phẩm.

Đa số loa Bluetooth, loa kéo karaoke và loa mini trên thị trường dùng chip rời mua từ các hãng bán dẫn lớn, thường là dòng ampli Class D kèm DSP. Cách làm này hợp lý về chi phí: hãng loa mua chip có sẵn, ghép với củ loa và vỏ loa, không cần tự phát triển phần cứng xử lý tín hiệu.

Hệ quả là nhiều hãng loa khác nhau, giá từ vài trăm nghìn tới vài triệu đồng, có thể dùng chung một mã chip. Sự khác biệt giữa các hãng nằm chủ yếu ở củ loa, thùng loa và phần mềm tinh chỉnh chạy trên chip. Bản thân con chip không phải lợi thế riêng của hãng nào.

Devialet tự thiết kế ASIC riêng thay vì dùng chip rời

Loa soundbar Devialet Dione tại showroom - tích hợp chip ASIC 1cm2 gộp khuếch đại ADH, xử lý SAM và DAC cho 17 driver
Soundbar Devialet Dione dùng chung nền tảng ASIC với dòng Phantom - một chip 1 cm² điều khiển toàn bộ 17 driver.

Khác với phần lớn thị trường, Devialet không mua chip rời mà tự phát triển một mạch tích hợp chuyên dụng (ASIC - Application-Specific Integrated Circuit), gọi là Devialet Intelligence Processor. Con chip này gộp bốn công nghệ độc quyền của hãng vào một mạch silicon duy nhất, kích thước khoảng 1 cm².

Công nghệLàm gì
ADH (Analog Digital Hybrid)Tầng khuếch đại lai: mạch Class A tuyến tính định hình điện áp tín hiệu, rồi tầng Class D hiệu suất cao cấp dòng điện lớn cho driver
SAM (Speaker Active Matching)Thuật toán DSP mô phỏng theo thời gian thực chuyển động của từng driver (dịch chuyển, vận tốc, gia tốc), bù méo và bảo vệ driver khỏi vượt giới hạn an toàn
DAC tích hợpGiải mã tín hiệu số ngay trong chip, không qua chip DAC rời bên ngoài
Magic WireĐường tín hiệu nội bộ nối DAC với tầng khuếch đại, thiết kế để giảm nhiễu và méo trên đường truyền cực ngắn trong chip
Bốn công nghệ gộp trong chip ASIC của Devialet.

Theo công bố của Devialet, kiến trúc gộp vào một ASIC giúp giảm số linh kiện điện tử tới 200 lần và điện năng tiêu thụ 10 lần so với thiết kế ampli rời truyền thống cùng công suất. Soundbar Dione đạt méo hài tổng (THD) khoảng 0,001%, rất thấp so với mặt bằng chung loa active phổ thông.

Chip Devialet đời cũ khác đời mới thế nào?

Loa Devialet Phantom Ultimate 98dB trưng bày tại showroom - thế hệ hiện tại dùng ASIC tự thiết kế hoàn toàn, khác thế hệ Phantom Silver/Gold cũ dùng DAC rời
Phantom Ultimate 98dB thuộc thế hệ chip mới - ASIC tự thiết kế hoàn toàn, không còn phụ thuộc DAC hãng thứ ba như thế hệ Phantom gốc.

Ngay cả trong lịch sử Devialet, chip bên trong loa cũng đổi qua từng thế hệ. Ở thế hệ Phantom gốc (Phantom, Phantom Silver - phiên bản đầu tiên, đã ngừng sản xuất), DAC vẫn là chip rời của một hãng bán dẫn bên ngoài (24-bit/192kHz), chỉ phần khuếch đại ADH được tích hợp riêng. Tới phiên bản Phantom Gold, bản giới hạn cao cấp nhất thời đó, Devialet mới thay DAC rời bằng DAC tự thiết kế, nhúng thẳng vào chip ADH thế hệ 2.

Thế hệCách xử lý tín hiệu
Phantom gốc, Phantom Silver (đã ngừng bán)DAC là chip rời của hãng bên ngoài; chỉ khuếch đại ADH tự làm
Phantom Gold (đã ngừng bán)DAC tự thiết kế, nhúng trong chip ADH thế hệ 2
Phantom I 103dB, Phantom Ultimate 98dB và 108dB, Mania, Soundbar Dione (đang bán)DAC, khuếch đại ADH, xử lý SAM và Magic Wire gộp trong một ASIC duy nhất ngay từ đầu
Chip bên trong loa Devialet qua các thế hệ.

Các dòng đang bán tại Việt Nam đã đi xa hơn Phantom Gold: không còn khái niệm “DAC rời cộng ampli rời” như thế hệ đầu. Đây là lý do loa hiện tại đạt độ méo thấp và hiệu suất năng lượng tốt hơn hẳn Phantom nguyên bản, dù cùng mang tên “Phantom”.

Vì sao chip quyết định chất âm và độ bền của loa?

Chip xử lý tín hiệu không chỉ quyết định tiếng nghe có trong trẻo không. Nó còn ảnh hưởng tới độ bền củ loa khi chạy to liên tục. Thuật toán SAM chạy trên chip tính liên tục vị trí an toàn (Safe Operating Area) của từng driver, dựa trên mô hình toán học đã đo sẵn bằng laser trong phòng lab. Nó tự giới hạn tín hiệu trước khi driver bị đẩy quá giới hạn cơ học.

Đó là lý do loa Devialet mở to liên tục mà không lo cháy driver như loa phổ thông không có cơ chế bảo vệ tương tự. Cơ chế bảo vệ và bù méo theo từng driver được giải thích kỹ hơn trong bài công nghệ driver và HBI của Devialet.

Câu hỏi thường gặp về chip trong loa

Loa dùng chip tự thiết kế có chắc hay hơn loa dùng chip rời không?

Không hoàn toàn. Chip tự thiết kế giúp tối ưu hiệu suất và giảm méo tốt hơn cho một kiến trúc cụ thể, nhưng chất âm cuối cùng còn phụ thuộc driver, thùng loa và thuật toán xử lý. Nhiều loa hi-end vẫn dùng chip DAC/DSP rời chất lượng cao kết hợp thiết kế mạch analog riêng và đạt kết quả tốt - tự thiết kế ASIC là một hướng đi, không phải điều kiện bắt buộc để có chất âm hay.

Vì sao Devialet không công bố tên chip cụ thể như các hãng khác?

Vì ASIC là thiết kế độc quyền, không phải sản phẩm bán đại trà có mã hiệu công khai như chip của các hãng bán dẫn. Devialet gọi tên theo công nghệ tích hợp bên trong (ADH, SAM, Magic Wire) thay vì mã số chip, vì bản thân con chip không được bán ra ngoài cho hãng khác sử dụng.

Chip trong loa có sửa chữa hay nâng cấp được không?

Với loa active tích hợp ASIC như Devialet, chip nằm sâu trong bo mạch chính, không phải linh kiện người dùng tự thay thế được - khác hẳn amply rời truyền thống có thể thay module khuếch đại. Cập nhật tính năng xử lý tín hiệu (thuật toán SAM, EQ…) thường thực hiện qua firmware, không cần thay phần cứng.

Muốn nghe thử sự khác biệt của chip ASIC Devialet so với loa dùng chip rời thông thường?

Gọi hoặc Zalo 0972 680 093 để đặt lịch nghe thử tại showroom

Nguồn tham khảo

  • Thông số kỹ thuật và tài liệu công nghệ chính hãng Devialet: ADH (Analog Digital Hybrid), SAM (Speaker Active Matching), Devialet Intelligence Processor/ASIC.
  • Tài liệu sản phẩm của các hãng bán dẫn về chip khuếch đại Class D và DAC (Texas Instruments: TAS2559, TPA3116D2, PCM1798).
  • Tổng hợp đánh giá kỹ thuật từ giới báo chí hi-fi quốc tế (hifi+, SoundStage!, TechHive) về kiến trúc ASIC và lịch sử các thế hệ chip Phantom.