Không gian nghe thử thiết bị Devialet tại showroom
Cập nhật ngày 15 phút đọc

Nhạc Test Loa: Cách Test Bass, Giọng, Treble Chuẩn

Chia sẻ:

Nhạc test loa là những bản nhạc có cấu trúc âm thanh rõ ràng, dùng để nghe ra loa mạnh và yếu ở đâu, theo từng tiêu chí: tiếng trầm (bass), giọng hát, tiếng cao (treble), sân khấu âm thanh (soundstage), độ định vị nhạc cụ (imaging) và độ bung nổ (độ động). Kết quả chỉ đáng tin khi nguồn phát, chỗ ngồi và âm lượng đúng.

Điểm chính

  • Mỗi tiêu chí cần một bản nhạc test riêng. Một bài chỉ có tác dụng khi thử đúng thứ bạn muốn nghe, và không có bản “hay nhất” cho mọi loa.
  • Hãy test từ âm lượng thấp lên cao, từng nấc một. Nếu nghe thấy rè, vỏ loa rung hoặc tiếng trầm bị “bẹt”, hãy dừng lại ngay.
  • Loa Phantom Ultimate 108dB chia tiếng cho 3 nhóm củ loa, nên mỗi bản nhạc test còn cho biết củ loa nào đang làm việc.

Đọc nhanh thuật ngữ

Bass, trebleBass là tiếng trầm (trống bass, guitar bass). Treble là tiếng cao (chũm chọe, tambourine).
Soundstage, imagingSoundstage là độ rộng, sâu của “sân khấu” âm thanh. Imaging là khả năng chỉ rõ từng nhạc cụ nằm ở đâu trên sân khấu.
Lossless, FLAC, WAVĐịnh dạng nhạc không bị nén mất chi tiết. Nhạc nén (như trên YouTube) đã bị bỏ bớt chi tiết.
EQBộ chỉnh tiếng (tăng, giảm trầm hoặc cao). Khi test cần tắt đi.
Driver, tweeterDriver là củ loa. Tweeter là củ loa nhỏ chuyên phát tiếng cao.
Hz, dBHz đo độ trầm hoặc cao của tiếng. dB đo độ lớn.
ClippingKhi tín hiệu hoặc amply bị “cắt đỉnh” do mở quá to, sinh ra tiếng rè.

Cần chuẩn bị gì trước khi bật nhạc test loa?

Điều kiện nghe quyết định phần lớn kết quả, thậm chí hơn cả bản nhạc. Nguồn phát nên là file không nén (FLAC, WAV) hoặc dịch vụ phát lossless. Định dạng nén làm mất chi tiết và che đi điểm yếu của loa.

Yếu tốCần đặt thế nào
Hai loaLoa trái và loa phải cách nhau xấp xỉ khoảng cách từ loa tới tai, ngang tầm tai, cách tường sau vài chục cm
Chỗ ngồiỞ đỉnh tam giác, không lệch sang một bên, đầu nằm giữa hai loa
Nguồn phátFile lossless, tắt EQ và hiệu ứng, dùng cùng một nguồn cho mọi lần so sánh

Các bộ chỉnh tiếng, hiệu ứng “bass boost” hay “surround” trên điện thoại và ứng dụng phải tắt hết, để nghe đúng tiếng thật của loa.

Vị trí ngồi và đặt loa cũng ảnh hưởng không kém. Hai loa và chỗ ngồi nên tạo thành tam giác đều, loa hơi xoay vào phía tai (toe-in). Tránh đặt loa sát tường hoặc góc phòng, vì bass bị cộng hưởng, nghe ù và dày hơn thực tế.

Khi so sánh hai loa, giữ nguyên mọi thứ khác và chỉnh hai loa về cùng mức âm lượng. Loa nghe to hơn một chút luôn tạo cảm giác “hay hơn”. Đây là lỗi phổ biến nhất khi nghe thử.

Hướng dẫn lắp đặt loa Devialet Phantom Ultimate 108dB
Hướng dẫn lắp đặt loa Devialet Phantom Ultimate 108dB.

Nên chọn bản nhạc nào để test từng tiêu chí?

Bảng nhạc test loa dưới đây dựa trên các bài mà Bang & Olufsen gợi ý trong bài hướng dẫn chọn bài hát test loa, kèm lý do chọn của họ. Hãy coi đây là điểm khởi đầu. Bạn nên thêm vài bài đã nghe hàng trăm lần, vì tai bạn quen với chúng nhất.

Tiêu chíBản nhạc gợi ýCần nghe ra điều gì
BassThe Prodigy - Breathe; Massive Attack - Teardrop; The Knife - Silent ShoutBass sâu, có kết cấu, không méo, không ù
Giọng hát, dải trungNorah Jones - Don’t Know Why; Billie Holiday - I’ll Be Seeing YouGiọng tự nhiên, mượt, không mũi, không đục
TrebleStevie Wonder - Superstition; Pink Floyd - Echoes; The xx - CrystalisedCymbal, tambourine rõ và sáng nhưng không gắt
SoundstagePink Floyd - Shine On You Crazy Diamond; The Beatles - A Day in the LifeSân khấu rộng, sâu, nhiều lớp
ImagingDiana Krall - I’ve Got You Under My SkinGiọng hát nằm đúng giữa, nhạc cụ có vị trí rõ
Độ độngLed Zeppelin - Whole Lotta Love; Metallica - Master of PuppetsNhỏ và lớn chênh lệch rõ, không bị nén

Mỗi tiêu chí rơi vào dải tần nào?

Biết bản nhạc đang thử khoảng tiếng nào giúp bạn hiểu lỗi đến từ đâu. Trên loa Devialet Phantom Ultimate 108dB, theo bảng thông số của hãng, hai loa trầm ABS đảm nhiệm tiếng dưới 250 Hz. Loa trung chạy từ 250 Hz đến 2 kHz. Tweeter dome nhôm chạy từ 2 kHz đến 35 kHz. Đáp ứng tần số công bố của cả loa là 14 Hz - 35 kHz (±6 dB).

Khoảng tiếngCủ loa phụ tráchBản nhạc để test
Đến 250 Hz2 loa trầm ABSTest bass: Breathe, Teardrop, Silent Shout
250 Hz - 2 kHzLoa trungTest giọng hát: Norah Jones, Billie Holiday
2 kHz - 35 kHzTweeter dome nhômTest treble: Superstition, Echoes, Crystalised

Nếu giọng hát nghe đục nhưng bass và treble ổn, vấn đề nằm ở dải trung. Nếu bản nhạc nào cũng gắt ở tiếng chũm chọe, hãy nghi ngờ tweeter hoặc mức khuếch đại. Mỗi loa phân dải khác nhau, nên bảng này chỉ đúng cho thông số của loa Devialet Phantom Ultimate 108dB, thuộc dòng loa Devialet Phantom.

Test bass: loa trầm có sạch không?

Bass tốt không phải bass nhiều, mà là bass có hình dạng. Với Breathe của The Prodigy, nhịp bass dồn dập phải vẫn tách rời từng nhịp, không nhập thành một khối ù. Với Teardrop của Massive Attack, hãy nghe độ ấm và kết cấu của đường bass chậm. Loa tốt cho bạn cảm giác nốt trầm có thân, không chỉ có tiếng “bùm”.

Sau đó thử một bản có tiếng siêu trầm (sub-bass) như Silent Shout của The Knife ở âm lượng vừa phải. Nếu bass biến mất đột ngột, vỏ loa rung lạch cạch hoặc tiếng nghe “bẹt” thì loa đã chạm giới hạn. Cách phân biệt các loại bass có trong bài tiếng bass là gì.

Sơ đồ cấu tạo loa Devialet Phantom Ultimate 108dB
Sơ đồ cấu tạo loa Devialet Phantom Ultimate 108dB.

Test giọng hát và treble

Giọng hát là phép thử nhạy nhất, vì tai người nhận ra giọng thật hay giả rất nhanh. Don’t Know Why của Norah Jones có giọng và guitar mộc: hãy nghe hơi thở, nhịp luyến láy còn rõ không, phụ âm có bị gắt không. Take Five của Dave Brubeck Quartet cho phép thử độ tách bạch giữa piano, trống và saxophone.

Với treble, Superstition của Stevie Wonder có tambourine và cymbal dày đặc. Treble tốt thì sáng và thoáng. Treble gắt khiến tai mỏi sau vài phút, nguyên nhân thường là méo hài bậc lẻ ở tiếng cao (tiếng cao bị méo, nghe chói).

Test soundstage và imaging

Soundstage là độ rộng, sâu và cao của sân khấu âm thanh. Imaging là khả năng định vị chính xác từng nhạc cụ trong sân khấu đó. Bạn có thể tìm hiểu thêm ở bài soundstage là gì. Dùng Shine On You Crazy Diamond để nghe độ rộng và sâu. Dùng I’ve Got You Under My Skin của Diana Krall để nghe giọng hát có nằm gọn ở chính giữa hay không.

Vùng sân khấuNên nghe thấy
Loa tráiGuitar và dàn dây
Chính giữaGiọng hát chính
Loa phảiPiano và bộ gõ

Nếu giọng hát bị lệch về một loa, hãy kiểm tra chỗ ngồi và cân bằng kênh trước khi kết luận loa có vấn đề.

Test độ động và độ méo ở âm lượng lớn

Độ động là chênh lệch giữa đoạn nhỏ nhất và đoạn lớn nhất của bản nhạc. Whole Lotta Love của Led Zeppelin có đoạn giọng nhẹ rồi bùng nổ bằng riff và trống. Nhờ đó bạn nghe được loa còn giữ chi tiết khi nhạc dày lên không. Với Master of Puppets của Metallica, hãy nghe guitar và trống còn tách nhau hay đã nhòe thành một mảng ồn.

Khi mở lớn, bạn nghe thấyThường có nghĩa là
Treble gắt hoặc rèMéo hài ở tiếng cao hoặc tín hiệu bị clipping
Vỏ loa rung, lạch cạchCủ loa trầm đã chạm giới hạn quãng đi của màng
Tiếng “bẹt”, mất chiều sâuLoa hoặc ampli đang nén âm thanh để tự bảo vệ

Vì sao nhạc test bass cực căng có thể hỏng loa?

Các video nhạc test loa kiểu “bass cực căng” thường chứa tiếng rất trầm ở độ lớn lớn, dồn liên tục vào củ loa trầm. Khi ampli bị đẩy tới mức clipping (tín hiệu bị cắt đỉnh), theo Wikipedia nó có thể phát công suất vượt mức định danh và sinh nhiều hài tần cao, làm tweeter quá nóng. Vì vậy nhạc test bass cực căng không chỉ đe dọa loa trầm mà còn kéo theo rủi ro cho cả tweeter.

Có một nguyên tắc dễ nhớ: nếu phải vặn âm lượng lên rất cao mới nghe thấy bass, đừng bật tiếp. Âm lượng cũng ảnh hưởng đến tai. Theo khuyến cáo của WHO, mức 85 dB trong 8 giờ đã là giới hạn an toàn, và cứ tăng 3 dB thì thời gian nghe an toàn giảm một nửa.

Khi tăng âm lượngViệc cần làm
Bước 1Bật ở mức thấp, chỉ vừa đủ nghe rõ
Bước 2Tăng từng nấc nhỏ và nghe kỹ sau mỗi nấc
Bước 3Dừng ngay khi rè, rung vỏ hoặc bass bẹt

Các file “bass boost” thường được khuếch đại thêm trên bản gốc nên dễ bị cắt đỉnh. Muốn thử dải trầm, hãy dùng nhạc test có sub-bass thật như các bản ở trên, và giữ âm lượng trong ngưỡng loa vẫn nghe sạch, thay vì cố tình thử giới hạn bằng tín hiệu quá khổ.

Checklist nhạc test loa tại nhà

BướcViệc cần làmKết quả đúng
1Tắt EQ, dùng file losslessNguồn phát không can thiệp vào âm thanh
2Ngồi ở đỉnh tam giác đềuGiọng hát nằm giữa hai loa
3Nghe bass, giọng, treble ở mức vừaBass rõ nhịp, giọng tự nhiên, treble không gắt
4Thử soundstage và imagingSân khấu rộng, nhạc cụ có vị trí
5Tăng âm lượng từng nấcKhông rè, không rung vỏ, không nén

Câu hỏi thường gặp

Nghe nhạc test loa trên YouTube có chuẩn không?

Đủ để phát hiện lỗi rõ như rè hoặc lệch kênh, nhưng không đủ để so chi tiết treble hay độ động vì âm thanh trên YouTube đã được nén. Muốn đánh giá nghiêm túc, hãy dùng nguồn lossless.

Test loa qua Bluetooth có khác test qua Wi-Fi không?

Có, vì Bluetooth dùng codec nén (cách nén tiếng để truyền không dây). Theo bảng thông số, Phantom Ultimate 108dB dùng Bluetooth với codec SBC và AAC, còn nguồn mạng như AirPlay, UPnP và Roon nhận độ phân giải cao hơn, nên test qua Wi-Fi sát chất lượng thật hơn.

Có nên dùng tone quét tần số 20 Hz để thử bass không?

Chỉ nên dùng ở âm lượng rất thấp. Tone thuần liên tục dồn toàn bộ năng lượng vào một tần số, nên dễ làm driver trầm chạm giới hạn hơn nhạc thật. Rung vỏ hoặc méo là dừng ngay.

Muốn nghe nhạc test loa trên dàn Devialet ở điều kiện chuẩn?

Đặt lịch nghe thử tại showroom hoặc gọi Zalo 0972 680 093

Nguồn tham khảo