Tai nghe Devialet Gemini II - ảnh thật tại showroom
20 phút đọc

Burn In Tai Nghe Là Gì? Có Thật Không, Có Cần Chạy Rà?

Chia sẻ:

Burn tai nghe, hay burn in tai nghe (chạy rà), là cho tai nghe mới phát nhạc hoặc tiếng nhiễu liên tục nhiều giờ, với niềm tin màng loa sẽ “mềm” ra và tiếng hay hơn. Phép đo 120 giờ trên bốn tai nghe mới không tìm thấy thay đổi nào đủ lớn để tai người nghe ra.

Điểm chính

  • Thứ đổi thật theo thời gian ở tai nghe chụp tai là đệm tai: đệm mềm và xẹp dần làm lực ép và độ kín quanh tai thay đổi, không phải màng loa.
  • Với tai nghe không dây như Gemini II hay Beoplay EX, 100 giờ chạy rà tốn khoảng 13-20 lần sạc pin tai nghe, trong khi tiếng của chúng đi qua chip xử lý (DSP) trước khi tới màng loa.
  • Tai nghe mới nghe “chưa hay” thì nên kiểm tra theo thứ tự: độ kín nút tai hoặc đệm tai, chế độ chống ồn, EQ, bản cập nhật phần mềm, rồi mới đến chuyện chạy rà.

Đọc nhanh thuật ngữ

Driver (củ loa)
Bộ phận phát ra tiếng trong mỗi bên tai nghe, gồm màng, cuộn dây và nam châm.
Đáp ứng tần số
Đường đo cho biết tai nghe phát mạnh hay yếu ở từng vùng trầm, trung, cao.
dB SPL
Đơn vị đo độ lớn của tiếng. Số càng cao, tiếng càng to.
Pink noise
Tiếng nhiễu “xè” trải đều mọi dải tần, hay được dùng trong các file burn in.
DSP
Chip xử lý âm thanh bằng phần mềm. Tai nghe không dây dùng nó để chỉnh tiếng trước khi đưa ra màng loa.
ANC
Chống ồn chủ động: micro thu tiếng ồn, chip tạo sóng ngược để triệt tiêu nó.

Burn in tai nghe khác burn in loa ở chỗ nào?

Khác ở ba điểm: củ loa nhỏ hơn nhiều, tai nghe ghép trực tiếp với tai người, và phần lớn tai nghe không dây có chip xử lý đứng trước màng loa. Ba điểm này khiến kết luận về burn in loa không thể bê nguyên sang tai nghe.

Về kích thước, Devialet Gemini II dùng màng 10 mm, Beoplay EX dùng củ loa 9,2 mm, còn Beoplay H95 và H100 dùng củ loa titan 40 mm, theo thông số hãng. Một loa sub gia đình có củ loa đường kính hàng chục cm. Màng tai nghe nhỏ và nhẹ, chỉ cần đẩy một khoang khí rất nhỏ giữa màng và màng nhĩ, nên ở âm lượng nghe bình thường nó chỉ cần dịch chuyển rất ít.

Về cách nghe, tiếng tai nghe phụ thuộc mạnh vào độ kín của đệm tai hoặc nút tai. Tóc kẹt dưới đệm hay nút tai sai cỡ đều làm mất trầm rõ rệt.

Yếu tốLoa trong phòngTai nghe có dâyTai nghe không dây có ANC
Kích thước củ loaVài cm tới hàng chục cmVài mm tới vài cm9,2-40 mm ở các mẫu nhắc trong bài
Thứ quyết định tiếng nghe đượcLoa và phòngCủ loa, đệm tai, độ kínCủ loa, độ kín, DSP, ANC, phần mềm
Bộ phận đổi theo thời gian dùngGân, nhện của củ loaĐệm tai, nút taiĐệm tai, nút tai, pin, bản cập nhật phần mềm
Chạy rà nhiều giờ tốn gìĐiệnĐiện, thời gianĐiện, thời gian, chu kỳ sạc pin
Bảng tự tổng hợp từ thông số hãng của Gemini II, Beoplay EX, H95, H100. Kích thước củ loa tai nghe có dây là khoảng thường gặp, không phải số đo riêng.

Phòng đo đã thử burn in tai nghe như thế nào?

Thử nghiệm được dẫn nhiều nhất là của phòng đo RTINGS, công bố tháng 12/2018. Họ mua bốn tai nghe mới, chọn đúng những mẫu nổi tiếng là “cần burn in”, gồm ba kiểu củ loa: điện động (dynamic), từ phẳng (planar magnetic) và balanced armature. Mỗi chiếc đặt trên đầu giả trong hộp cách âm, không ai chạm vào suốt quá trình.

Cách làm này loại bỏ biến số lớn nhất là đeo lại tai nghe, nên mọi thay đổi đo được chỉ có thể đến từ chính tai nghe hoặc môi trường.

Một chu kỳ trong thử nghiệm 120 giờ, lặp lại liên tục

1. Quét 20 giây
Tín hiệu quét 10 Hz đến 22 kHz để ghi lại đường đo.
2. Chạy rà 50 phút
Pink noise ở mức 90 dB SPL.
3. Nghỉ 10 phút
Im lặng để củ loa nguội.
4. So sánh
Đường đo ở giờ 0, 20, 40, 60, 80, 100, 120 được đặt chồng lên nhau.

Tổng 120 giờ, trong đó 100 giờ phát nhiễu thực. Ngoài đường đo, mỗi tai nghe còn ghi âm hai đoạn nhạc ở giờ 0 và giờ 120 để nghe so sánh.

Kết quả: thay đổi nhỏ hơn cả việc đeo lại tai nghe

Phòng đo không tìm thấy bằng chứng nào cho hiệu ứng burn in. Các thay đổi ghi nhận được hoặc quá nhỏ để nghe ra, hoặc lớn nhưng không lặp lại, và không có xu hướng tăng dần theo thời gian như một quá trình “mềm ra” phải có. Hai đoạn nhạc ghi ở giờ 0 và giờ 120 nghe gần như giống hệt.

Burn in phải thoả gì để được coi là có thật, và kết quả đo

Đủ lớn để nghe ra
Không đạt: thay đổi nhỏ hơn ngưỡng nghe.
Lặp lại được
Không đạt: dao động lớn xuất hiện rồi biến mất.
Tích luỹ một chiều theo giờ
Không đạt: không có xu hướng nào qua 7 mốc đo.

Chi tiết đáng chú ý nhất: các thay đổi đo được nhỏ hơn nhiều so với chênh lệch xảy ra mỗi lần tháo ra đeo lại tai nghe. Nói cách khác, chỉnh lại tai nghe trên đầu làm đổi tiếng nhiều hơn 100 giờ chạy rà.

Thử nghiệm này cũng tự nêu giới hạn. Bốn mẫu là ít, chưa thử tai nghe tĩnh điện (electrostatic) hay củ loa lai (hybrid), có thể cần thêm vài trăm giờ, và tai nghe bán lẻ có thể đã được chạy rà ở nhà máy. Vì vậy kết luận đúng là “chưa có bằng chứng đo được”, không phải “đã chứng minh burn in không tồn tại với mọi tai nghe”.

Vậy burn in tai nghe có thật không?

Có một phần thật, nhưng phần thật nằm ở đệm tai và ở não người nghe, không nằm ở màng loa. Tách ba lớp này ra giúp hiểu vì sao nhiều người khẳng định tai nghe “hay lên” dù phép đo không thấy màng loa đổi.

Ba lớp có thể làm tiếng tai nghe “đổi” sau vài tuần

Màng loa
Phép đo 120 giờ: không thấy xu hướng thay đổi nghe được.
Mức bằng chứng: chưa có
Đệm tai, nút tai
Đệm mềm dần làm lực ép và độ kín đổi, kéo theo mức trầm và âm lượng đổi.
Mức bằng chứng: đo được
Thính giác
Não quen dần với chữ ký âm của tai nghe mới, tiếng chói ban đầu nghe “dịu” hơn.
Mức bằng chứng: hiện tượng sinh lý đã biết

Đệm tai: phần thay đổi có thật

Trong cùng thử nghiệm, một chiếc tai nghe chụp tai cho đường đo dịch lên xuống khá rõ. Khi phân tích kỹ, phòng đo kết luận đó là thay đổi về mức âm lượng chứ không phải hình dạng đáp ứng tần số. Nguyên nhân nhiều khả năng là lực kẹp lên đầu giả đổi do đệm tai mềm đi và nhiệt độ phòng thay đổi. Ba mẫu còn lại dùng chất liệu đệm khác nên không có hiện tượng này.

Điều này có ý nghĩa thực tế: đệm tai là phụ kiện hao mòn. Beoplay H100 được hãng thiết kế theo hướng mô-đun, đệm tai, băng đầu, pin và cả củ loa đều tháo ra thay được. Đệm tai của H95 gắn từ tính, tháo ra vệ sinh dễ dàng. Khi một chiếc tai nghe dùng vài năm nghe mỏng trầm đi, đệm tai xẹp là thứ nên kiểm tra đầu tiên.

Tai nghe B&O Beoplay H100 màu cam đào, nhìn nghiêng thấy đệm tai và băng đầu
Beoplay H100: đệm tai dày bao quanh tai là bộ phận ảnh hưởng mạnh tới độ kín và lượng trầm. Theo hãng, đệm tai của H100 thay mới được.

Thính giác: tai quen tiếng sau vài tuần

Hệ thính giác có cơ chế thích nghi: nghe một âm thanh lặp lại đủ lâu, não giảm chú ý tới nó. Phòng đo giải thích: chiếc tai nghe nghe “gắt” vài tuần trước giờ nghe “dịu” hơn vì người nghe đã quen, không phải vì tai nghe đổi. Vì vậy “nghe lại sau 100 giờ” không phải phép thử đáng tin.

Tai nghe không dây và chống ồn có cần burn in không?

Không cần. Ở tai nghe không dây, tiếng đi qua chip xử lý trước khi tới màng loa, nên EQ, chế độ chống ồn và bản cập nhật phần mềm đều làm tiếng đổi rõ, còn thay đổi ở màng loa thì chưa có phép đo nào chứng minh. Chạy rà còn tốn chu kỳ sạc pin.

Gemini II là ví dụ rõ. Theo Devialet, chống ồn của Gemini II là loại thích ứng: hệ thống tự điều chỉnh mức giảm ồn theo môi trường xung quanh theo thời gian thực và theo hình dạng tai người đeo. Cơ chế chung của chống ồn được giải thích trong bài ANC là gì.

Hai bên tai nghe Beoplay EX màu đen nằm trong hộp sạc mở nắp
Beoplay EX trong hộp sạc. Với tai nghe nhét tai không dây, mỗi giờ chạy rà đều trừ vào tuổi thọ pin của từng bên tai.

Beoplay H100 dùng tổng 10 micro theo thông số hãng, trong đó 4 micro feed-forward và 2 micro feedback phục vụ chống ồn thích ứng. Với kiểu tai nghe này, thay đổi lớn nhất sau khi mua thường đến từ bản cập nhật phần mềm qua ứng dụng, chế độ chống ồn đang bật hay hồ sơ EQ, không đến từ màng loa.

Tai nghePin một lần sạc (theo hãng)Số lần sạc cho 100 giờ chạy ràDành cho ai
Devialet Gemini IIKhoảng 5 giờKhoảng 20 lầnNgười cần chống ồn thích ứng, nghe ngoài trời có gió
Beoplay EX6 giờ có ANC, 8 giờ không ANCKhoảng 13-17 lầnNgười tập luyện, cần kháng nước IP57
Beoplay H10032 giờ có ANCKhoảng 3-4 lầnNgười muốn tai nghe chụp tai dùng lâu năm, thay được linh kiện
Beoplay H9538 giờ có ANC, 50 giờ không ANC2-3 lầnNgười hay bay đường dài, cần pin lâu
Số lần sạc là phép chia 100 giờ cho thời lượng pin hãng công bố, làm tròn lên. Pin thực tế thay đổi theo âm lượng và chế độ chống ồn.

Burn in tai nghe bao lâu, có cần app hay file nhạc riêng?

Không cần app hay file burn in riêng, và không có con số giờ nào được chứng minh. Các mốc 40, 100 hay 200 giờ hay gặp trên mạng không đi kèm phép đo đối chứng. Thử nghiệm 120 giờ nêu trên dùng chính pink noise, loại tín hiệu của các file burn in, mà vẫn không thấy thay đổi tích luỹ.

Cách hợp lý nhất là dùng tai nghe bình thường với nhạc bạn hay nghe. Nếu sau vài tuần vẫn thấy lệch, hãy xem lại cách đeo, cỡ nút tai hoặc thiết lập trước khi nghĩ tới số giờ chạy rà.

Cách burn in tai nghe an toàn nếu vẫn muốn chạy rà

Điểm quan trọng nhất: đừng đeo tai nghe trên đầu trong lúc chạy rà. Tổ chức Y tế Thế giới và Liên minh Viễn thông Quốc tế, trong chuẩn nghe an toàn H.870, đặt giới hạn cho người lớn tương đương 80 dB trong 40 giờ mỗi tuần, với trẻ em là 75 dB.

Liều nghe an toàn mỗi tuần theo chuẩn WHO-ITU H.870

Người lớn
Tương đương 80 dB trong 40 giờ mỗi tuần.
Trẻ em, người nhạy cảm
Tương đương 75 dB trong 40 giờ mỗi tuần.
Hệ quả khi chạy rà
100 giờ đeo ở mức 80 dB bằng khoảng hai tuần rưỡi “hạn mức” nghe của người lớn.
  • Đặt tai nghe lên bàn hoặc giá treo, không đeo lên tai.
  • Dùng nhạc thường có đủ trầm, trung, cao; không cần nhiễu trắng hay tiếng quét tần số.
  • Để âm lượng ở mức bạn vẫn nghe thoải mái hằng ngày, không tăng lên mức tối đa.
  • Với tai nghe không dây, cắm sạc hộp hoặc tai nghe khi chạy, tránh xả cạn pin nhiều lần liên tiếp.
  • Trước khi chạy, ghi âm hoặc ghi chú cảm nhận ban đầu ở cùng một bài nhạc, cùng âm lượng, để có mốc so sánh.

Nếu có hai chiếc cùng mẫu, một cũ một mới, nhờ người khác đưa ngẫu nhiên để bạn nghe mà không biết chiếc nào. Không so sánh mù như vậy, cảm nhận “hay lên” rất dễ là do tai đã quen.

Tai nghe mới nghe chưa hay thì kiểm tra gì trước?

Kiểm tra độ kín trước tiên, vì đó là biến số làm đổi tiếng nhiều nhất. Phần lớn lời phàn nàn “tai nghe mới thiếu bass, chói” được giải quyết ở bước một hoặc hai trong khung dưới đây.

Thứ tự kiểm tra tai nghe mới nghe chưa ưng

1. Độ kín
Đổi cỡ nút tai, chỉnh đệm tai ôm trọn tai, vén tóc, gỡ gọng kính.
2. Chế độ nghe
Thử bật, tắt chống ồn và chế độ xuyên âm (Transparency).
3. EQ và phần mềm
Đưa EQ về mặc định, cập nhật phần mềm qua ứng dụng của hãng.
4. Nguồn phát
Kiểm tra codec Bluetooth, chất lượng file hoặc dịch vụ nhạc.
5. Bảo hành
Lệch hai bên, rè, tiếng lạ: mang đi kiểm tra, không chạy rà.

Với dòng tai nghe Devialet Gemini II, bước một đặc biệt quan trọng vì chống ồn thích ứng hoạt động theo hình dạng tai người đeo; nút tai không kín thì chống ồn và lượng trầm đều kém đi. Thông số chi tiết của từng phiên bản màu có ở trang Devialet Gemini II.

Một điểm cần tách bạch: tiếng rè, tiếng lạ hay một bên nhỏ hơn bên kia là dấu hiệu lỗi, không phải “chưa burn in”. Những trường hợp này cần được kiểm tra theo bảo hành. Để máy chạy thêm vài chục giờ chỉ làm chậm việc phát hiện lỗi.

Câu hỏi thường gặp

Burn in tai nghe có làm hỏng tai nghe không?

Ở âm lượng vừa phải với nhạc thường thì hầu như không. Rủi ro đến từ việc phát nhiễu hoặc tiếng quét ở mức quá to nhiều giờ liền, và với tai nghe không dây là hao chu kỳ sạc pin. Rủi ro lớn hơn là cho tai người nếu đeo trong lúc chạy rà.

Tai nghe balanced armature hay từ phẳng có cần burn in không?

Không có bằng chứng là cần. Thử nghiệm 120 giờ đã đo cả tai nghe dùng củ loa balanced armature lẫn từ phẳng, và không thấy thay đổi tích luỹ nào. Riêng chiếc tai nghe nhét tai balanced armature gần như không dao động trong suốt quá trình đo.

Burn in có phải là cách xử lý tai nghe bị rè không?

Không. Tiếng rè, lệch hai bên hay mất tiếng từng lúc là dấu hiệu lỗi phần cứng hoặc kết nối. Hãy thử nguồn phát khác, đổi cáp nếu là tai nghe có dây, rồi mang đi kiểm tra theo bảo hành nếu lỗi vẫn còn.

Vì sao nhiều người vẫn thấy tai nghe hay hơn sau burn in?

Vì hai thay đổi có thật xảy ra cùng lúc: đệm tai mềm dần ôm tai kín hơn, và não quen với chữ ký âm mới. Cả hai đều diễn ra khi dùng bình thường, nên người nghe dễ quy công cho số giờ chạy rà.

Muốn đeo thử Gemini II hay Beoplay để chọn cỡ nút tai, đệm tai vừa với mình trước khi mua?

Đặt lịch nghe thử hoặc gọi, Zalo 0972 680 093

Nguồn tham khảo

  • RTINGS - Is Headphone Break-In Real?: 120-Hour Burn-In Test (công bố 12/2018: bốn tai nghe mới, chu kỳ quét 10 Hz-22 kHz, pink noise 90 dB SPL 50 phút, nghỉ 10 phút; kết luận và giới hạn của thử nghiệm)
  • Neural adaptation - Wikipedia tiếng Anh (mục thích nghi thính giác)
  • WHO-ITU H.870, Safe listening devices and systems (giới hạn liều nghe 80 dB trong 40 giờ mỗi tuần với người lớn, 75 dB với trẻ em)
  • Trang sản phẩm Devialet Gemini II, Beoplay H95, Beoplay H100, Beoplay EX trên loadevialet.vn (kích thước củ loa, chống ồn thích ứng, micro, thời lượng pin, linh kiện thay được)