Mặt trước loa Devialet Phantom Ultimate 108dB - driver và hoa văn đặc trưng
Cập nhật ngày 20 phút đọc

SNR là gì? Công thức dB và cách đọc trên thông số âm thanh

Chia sẻ:

SNR là gì? SNR (Signal-to-Noise Ratio, tỷ số tín hiệu trên nhiễu) cho biết tiếng nhạc to hơn tiếng “xì” nền của thiết bị bao nhiêu lần, tính bằng decibel (dB, đơn vị đo độ lớn của âm thanh). Con số càng lớn, khoảng lặng giữa các nốt nhạc càng “đen”, không lẫn tiếng xì hay tiếng ù.

Điểm chính

  • Với điện áp, cứ thêm 20 dB SNR thì nhiễu nhỏ đi 10 lần: 60 dB tương ứng nhiễu bằng 0,1% tín hiệu, 100 dB tương ứng 0,001%.
  • Một con số SNR chỉ so sánh được khi biết mức tham chiếu và cách lọc trọng số: cùng amply Devialet Astra có thể ra 117 dB hay 96,5 dB tùy điều kiện đo.
  • Loa active như Phantom không công bố SNR mà công bố nhiễu nền âm học: 0 dB SPL ở 1 m, thấp hơn tiếng ồn của một căn phòng rất yên tĩnh (20-30 dB SPL).
Thuật ngữNghĩa đơn giản
dB (decibel)Đơn vị đo độ lớn. Chênh nhau 10 dB thì tai nghe thấy to gần gấp đôi.
Nhiễu nềnTiếng xì hoặc ù nhẹ do chính thiết bị điện tử tự sinh ra, nghe rõ nhất khi nhạc dừng.
Ampli (amply)Thiết bị khuếch đại, làm tiếng nhạc đủ lớn để loa phát ra.
DACBộ giải mã, đổi nhạc số trong điện thoại hoặc máy tính thành tín hiệu âm thanh.
dB SPLĐộ lớn âm thanh đo bằng micro ngoài không khí. 0 dB SPL là ngưỡng tai bắt đầu nghe được.
Đọc nhanh thuật ngữ trước khi vào bài.

Nguồn gốc nhiễu trong chuỗi phát nhạc

Nhiễu nền không đến từ một chỗ mà cộng dồn qua từng khâu xử lý tín hiệu. Mỗi linh kiện điện tử đều sinh nhiễu nhiệt (do chính độ nóng của linh kiện). DAC thêm nhiễu khi đổi số sang tín hiệu thường. Nguồn điện và dây nối đất có thể đưa tiếng ù 50 Hz vào mạch. Tầng khuếch đại công suất thì nhân tất cả những thứ đứng trước nó lên nhiều lần.

Điều này giải thích vì sao một chiếc DAC có SNR rất cao vẫn có thể cho ra hệ thống ồn: nếu amply phía sau có nhiễu lớn hơn, nhiễu của amply quyết định kết quả cuối cùng. Tỷ số tín hiệu trên nhiễu của cả hệ thống luôn thấp hơn hoặc bằng khâu yếu nhất trong chuỗi.

Khâu trong chuỗiNhiễu sinh ra ở đây
1. Nguồn số (file nhạc 16-bit/24-bit)Giới hạn nhiễu có sẵn của bản ghi
2. DACNhiễu khi chuyển đổi, nhiễu xung nhịp, nhiễu tầng analog đầu ra
3. Tiền khuếch đạiNhiễu nhiệt của điện trở, bán dẫn; tiếng ù do vòng nối đất
4. Amply công suấtKhuếch đại cả nhạc lẫn nhiễu phía trước, cộng thêm nhiễu nguồn
5. Loa và phòng ngheNhiễu điện thành tiếng xì nghe được, so với tiếng ồn sẵn có của phòng
Khâu có nhiễu lớn nhất (sau khi tính độ khuếch đại phía sau nó) quyết định chất lượng nhiễu của toàn hệ thống.

Công thức tính SNR là gì?

SNR tính theo công suất dùng công thức SNR(dB) = 10 × log10(Ptín hiệu / Pnhiễu). Trong âm thanh, thiết bị đo thường đọc điện áp hiệu dụng (RMS), nên công thức thực dụng hơn là SNR(dB) = 20 × log10(Vtín hiệu / Vnhiễu). Hệ số 20 xuất hiện vì công suất tỷ lệ với bình phương điện áp, nên hai công thức cho cùng một kết quả nếu dùng đúng đại lượng.

Hai lỗi hay gặp trong các tài liệu tiếng Việt: đặt ngược tỷ số (nhiễu chia tín hiệu) khiến kết quả mang dấu âm sai nghĩa, và lấy tỷ số điện áp nhân 10 thay vì 20. Bảng dưới quy đổi sẵn để đối chiếu nhanh khi đọc thông số.

SNRTín hiệu lớn hơn nhiễu (điện áp)Nhiễu bằng bao nhiêu % tín hiệuTín hiệu lớn hơn nhiễu (công suất)
40 dB100 lần1%10.000 lần
60 dB1.000 lần0,1%1 triệu lần
96 dBkhoảng 63.000 lầnkhoảng 0,0016%khoảng 4 tỷ lần
100 dB100.000 lần0,001%10 tỷ lần
117 dBkhoảng 708.000 lầnkhoảng 0,00014%khoảng 500 tỷ lần
Tính theo công thức 20 × log10 cho điện áp và 10 × log10 cho công suất. Mốc 96 dB là dải động lý thuyết của âm thanh 16-bit, mốc 117 dB là SNR công bố của amply Devialet Astra.

Cách đọc SNR trên bảng thông số

Một dòng “SNR: 110 dB” chỉ có giá trị so sánh khi đi kèm điều kiện đo. Nhà sản xuất có quyền chọn mức tín hiệu tham chiếu cao (công suất tối đa) để con số đẹp hơn, hoặc dùng bộ lọc trọng số A (A-weighting) để giảm bớt phần nhiễu ở dải tần tai người kém nhạy. Trọng số A là đường cong theo tiêu chuẩn IEC 61672, mô phỏng độ nhạy của tai ở mức âm lượng nhỏ.

Dấu âm cũng gây nhầm lẫn: “-117 dB” và “117 dB” mô tả cùng một khoảng cách, chỉ khác cách viết (nhiễu nằm dưới tín hiệu 117 dB). Trước khi so sánh hai con số SNR, hãy kiểm tra bốn điều kiện trong bảng sau.

Câu hỏi cần trả lờiVì sao quan trọng
Tham chiếu ở mức nào: công suất tối đa, 1 W hay 0 dBFS?Tham chiếu càng cao, con số càng lớn.
Có dùng trọng số A không (ghi “A-weighted”, “dB(A)” hay “A-wtd”)?Số có trọng số thường cao hơn số không trọng số.
Băng thông đo là bao nhiêu?20 Hz-20 kHz là chuẩn phổ biến; băng thông rộng hơn gom thêm nhiễu.
Đo ở khâu nào: DAC, amply hay nhiễu âm học ở loa (dB SPL)?Mỗi khâu là một con số khác nhau, không so lẫn được.

Cùng một amply, nhiều con số SNR

Bảng thông số của Devialet Astra ghi SNR -117 dB, không kèm điều kiện đo. Phép đo độc lập của tạp chí Hi-Fi News cho kết quả 96,5 dB có trọng số A, tham chiếu đầu ra 0 dBW (tức 1 W). Hai con số không mâu thuẫn: Astra cho 300 W trên tải 4 Ω, và 10 × log10(300) ≈ 24,8 dB, nên nếu đổi tham chiếu từ 1 W lên công suất tối đa, kết quả đo tăng lên mức khoảng 121 dB.

Amply tích hợp Devialet Astra phiên bản Light Bronze
Devialet Astra (Light Bronze): hãng công bố SNR -117 dB, damping factor 2000 và THD+N 0,0006% tại 100 W, 4 Ω, 1 kHz.

Phép quy đổi trên chỉ mang tính minh họa vì còn khác biệt về trọng số và băng thông. Nó cho thấy nguyên tắc quan trọng nhất khi đọc thông số nhiễu: so hai thiết bị bằng hai con số đo cùng điều kiện, không so con số của nhà sản xuất này với kết quả của phòng đo kia. Khi cân nhắc giữa các mẫu amply Devialet hoặc so với thiết bị khác, nên lấy số liệu từ cùng một phòng đo hoặc cùng một chuẩn ghi thông số.

SNR, dải động và THD+N: ba thông số khác nhau

Thông sốĐo cái gì
SNRMức tín hiệu tại một mức tham chiếu so với nhiễu nền
Dải động (dynamic range)Mức tín hiệu lớn nhất không méo so với mức nhỏ nhất còn phân biệt được, thường chính là mức nhiễu
THD+N (tổng méo hài cộng nhiễu)Đo trong lúc phát một tiếng đơn: lọc bỏ tiếng gốc, rồi cộng mọi thứ còn lại gồm méo, nhiễu và tiếng ù

Đặt ba thông số lên cùng một thang mức tín hiệu, từ mức tối đa trước khi méo (clipping) xuống tới nhiễu nền của thiết bị. Dải động là khoảng từ mức tối đa đến nhiễu nền. SNR là khoảng từ mức tham chiếu (1 W, công suất định mức…) đến nhiễu nền. Khi tham chiếu SNR là mức tối đa, SNR và dải động gần như trùng nhau; với âm thanh số 16-bit, cả hai đều khoảng 96 dB.

THD+N thường ghi bằng phần trăm, nhưng quy đổi sang dB rất đơn giản: 0,001% tương đương -100 dB, 0,0006% tương đương khoảng -104 dB. Thông số của Astra có một chi tiết đáng chú ý: THD+N ở 10 W (0,001%) cao hơn ở 100 W (0,0006%).

THD+N của AstraTương đương
0,001% (ở 10 W)-100 dB
0,0006% (ở 100 W)khoảng -104 dB
Quy đổi từ thông số Devialet công bố.

Cách giải thích hợp lý là nhiễu nền có mức tuyệt đối gần như cố định, nên khi phát nhỏ, phần nhiễu chiếm tỷ trọng lớn hơn trong con số THD+N. Khi nghe, nhiễu nền lộ ra ở đoạn lặng và âm lượng nhỏ, còn THD+N lộ ra ở đoạn to, dày nhạc cụ.

SNR bao nhiêu là đủ?

Không có một ngưỡng chung, vì nhiễu chỉ trở thành vấn đề khi nó vượt lên trên tiếng ồn sẵn có của phòng nghe. Một căn phòng rất yên tĩnh có mức ồn nền khoảng 20-30 dB SPL, ngưỡng nghe của tai tại 1 kHz là 0 dB SPL. Dải động âm nhạc khi nghe trong phòng hòa nhạc không vượt quá khoảng 80 dB, còn nghiên cứu được Wikipedia dẫn lại cho rằng cần khoảng 118 dB để phát lại hoàn toàn không nghe thấy nhiễu trong điều kiện khắt khe nhất.

Tình huống ngheĐỉnh nghe tại ghếỒn nền phòngSNR cần khoảng
Phòng khách có điều hòa, nghe vừa85 dB SPL30 dB SPL55 dB
Phòng yên tĩnh, nghe to100 dB SPL20 dB SPL80 dB
Phòng cách âm, nghe rất to, ghé tai sát loa105 dB SPLngưỡng nghe 0 dB SPL105 dB
Ước lượng của Loa Devialet Việt Nam theo phép trừ mức âm, dùng mốc ồn phòng 20-30 dB SPL và ngưỡng nghe 0 dB SPL theo mục Sound pressure của Wikipedia. Mức nghe và ồn nền thực tế mỗi phòng một khác.

Cách tính rất đơn giản: lấy mức nghe to nhất tại ghế ngồi trừ đi tiếng ồn nền của phòng. Nghe đỉnh 100 dB SPL trong phòng ồn nền 30 dB SPL, hệ thống chỉ cần tỷ số tín hiệu trên nhiễu (đo theo cùng thang) trên khoảng 70 dB để nhiễu chìm dưới tiếng ồn phòng. Muốn nhiễu chìm dưới ngưỡng nghe trong phòng cách âm, con số cần lên trên 100 dB.

Trường hợp cần lưu ý là loa đặt sát người nghe. Mức âm giảm theo khoảng cách, nên cùng một mức nhiễu, loa để bàn làm việc lộ tiếng xì sớm hơn loa đứng giữa phòng khách cách ghế 3 m. Cơ chế suy giảm này được giải thích tại bài áp suất âm thanh là gì.

SNR trên thông số loa Devialet

Mặt sau loa Devialet Phantom Ultimate 108dB với khe tản nhiệt và củ loa woofer
Mặt sau Phantom Ultimate 108 dB: khuếch đại và xử lý tín hiệu nằm trong thân loa, nên hãng công bố nhiễu nền tại đầu ra âm học thay vì SNR từng mạch.

Dòng loa Devialet Phantom là loa active: DAC, khuếch đại và loa nằm chung một thân, nên hãng không công bố tỷ số này cho từng khâu điện tử. Thay vào đó, Devialet công bố trực tiếp nhiễu nền âm học (background noise) đo bằng dB SPL tại một khoảng cách, tức thứ người nghe thực sự nghe thấy ở đầu ra của cả chuỗi.

ModelMức âm tối đa công bốNhiễu nền công bốKhoảng cách tối đa - nhiễu (tự tính, cùng 1 m)
Phantom Ultimate 108 dB108 dB SPL tại 1 m0 dB SPL tại 1 mkhoảng 108 dB
Phantom Ultimate 98 dB98 dB SPL tại 1 m0 dB SPL tại 1 mkhoảng 98 dB
Phantom I 103 dB103 dB SPL tại 1 m0 dB SPL tại 50 cm; -15,5 dB SPL tại 3 mkhông cùng khoảng cách, không quy đổi
Amply Astra2 x 300 W/4 ΩSNR -117 dB (điện)không áp dụng
Theo bảng thông số Devialet công bố cho từng model. Cột cuối là phép trừ đơn giản của Loa Devialet Việt Nam, không phải thông số hãng.

Nhiễu nền 0 dB SPL ở 1 m ngang ngưỡng nghe của tai và thấp hơn 20-30 dB so với ồn nền của một phòng rất yên tĩnh, nên khi sử dụng bình thường không thể nghe thấy tiếng xì từ loa. Một số trang liệt kê thông số ghi “SNR 108 dB” cho Phantom Ultimate 108 dB; đó là nhầm với mức áp suất âm tối đa. Với Mania, Dione và Gemini II, Devialet không công bố SNR hay nhiễu nền trong các tài liệu kỹ thuật hiện có, nên không suy từ số liệu của Phantom sang.

SNR trong Wi-Fi và viễn thông khác gì?

Trong Wi-Fi và viễn thông, SNR là chênh lệch giữa cường độ sóng vô tuyến nhận được và nhiễu nền của kênh truyền, cũng tính bằng dB. Tỷ số cao cho phép truyền tốc độ cao hơn, tỷ số thấp làm mạng chậm và chập chờn.

Con số này không liên quan đến độ sạch của âm thanh: với loa không dây, sóng yếu gây ngắt tiếng chứ không làm tăng tiếng xì nền. Chữ “SNR” trong giao dịch tài chính hay chụp cộng hưởng từ mang nghĩa khác hẳn.

Câu hỏi thường gặp

SNR là viết tắt của từ gì?

SNR là viết tắt của Signal-to-Noise Ratio, nghĩa là tỷ số tín hiệu trên nhiễu, đôi khi viết là S/N. Trong âm thanh, SNR cho biết mức tín hiệu lớn hơn mức nhiễu nền của thiết bị bao nhiêu decibel.

SNR ghi số âm như -117 dB có nghĩa là gì?

Số âm chỉ là cách viết nhiễu nằm dưới tín hiệu bao nhiêu decibel. SNR -117 dB và 117 dB mô tả cùng một khoảng cách giữa tín hiệu và nhiễu; điều cần kiểm tra là mức tham chiếu và có dùng trọng số A hay không.

Tăng âm lượng có làm tăng SNR không?

Tăng âm lượng ở tầng cuối thường khuếch đại cả nhạc lẫn nhiễu nên SNR gần như không đổi. SNR chỉ cải thiện khi tín hiệu được đưa lên cao ngay từ khâu đầu chuỗi, trước khi các khâu phía sau cộng thêm nhiễu của riêng chúng, và không vượt quá ngưỡng gây méo.

SNR của DAC và của amply, cái nào quyết định?

Khâu có nhiễu lớn nhất sau khi tính độ khuếch đại phía sau quyết định SNR của cả hệ thống. Một DAC 120 dB ghép với amply chỉ đạt 90 dB vẫn cho hệ thống khoảng 90 dB, nên cần xem SNR của từng khâu chứ không chỉ khâu tốt nhất.

Muốn tự nghe khoảng lặng của một hệ thống nhiễu nền thấp ở âm lượng nhỏ lẫn âm lượng lớn?

Đặt lịch nghe thử tại showroom hoặc gọi, Zalo 0972 680 093

Nguồn tham khảo

  • Signal-to-noise ratio - Wikipedia: công thức 10 × log và 20 × log, quan hệ với dải động, tín hiệu tham chiếu trong âm thanh.
  • Dynamic range - Wikipedia: dải động thính giác khoảng 140 dB, âm thanh 16-bit khoảng 96 dB, mốc 118 dB cho phát lại không nghe thấy nhiễu, dải động âm nhạc trong phòng hòa nhạc không quá 80 dB.
  • Total harmonic distortion - Wikipedia: định nghĩa THD và THD+N.
  • A-weighting - Wikipedia: đường cong trọng số A theo tiêu chuẩn IEC 61672.
  • Sound pressure - Wikipedia: mức ồn phòng rất yên tĩnh 20-30 dB SPL, ngưỡng nghe 0 dB SPL tại 1 kHz.
  • Devialet Astra Spec Sheet (bản tiếng Anh): SNR -117 dB, THD+N 0,001% (10 W) và 0,0006% (100 W) tại 4 Ω, 1 kHz, công suất 2 x 300 W/4 Ω.
  • Thông số kỹ thuật Devialet công bố cho Phantom Ultimate 108 dB, Phantom Ultimate 98 dB và Phantom I 103 dB: mức âm tối đa và nhiễu nền (background noise).
  • Hi-Fi News, Lab Report Devialet Astra “Opéra de Paris”: SNR 96,5 dB có trọng số A, tham chiếu 0 dBFS đầu vào và 0 dBW đầu ra.