Âm thanh Dolby là tên gọi chung cho các định dạng và công nghệ âm thanh do Dolby Laboratories phát triển, như Dolby Digital, Dolby Digital Plus, Dolby TrueHD và Dolby Atmos. Mỗi định dạng là một cách đóng gói tiếng phim, tiếng nhạc thành nhiều kênh để TV, soundbar hay dàn loa phát lại đúng vị trí.
Điểm chính
- Dolby Digital tối đa 640 kbps và 5.1 kênh; Dolby Digital Plus lên tới 6 Mbps và 7.1 kênh; Dolby TrueHD là dạng không mất dữ liệu, tới 18 Mbit/s trên đĩa Blu-ray.
- Logo “Dolby Atmos” trên soundbar chỉ cho biết loa đọc được định dạng này, không đảm bảo loa có củ phát hướng lên trần.
- Phim trên ứng dụng xem trực tuyến thường dùng Dolby Digital Plus nên cổng HDMI ARC là đủ; muốn Dolby TrueHD từ TV thì cần HDMI eARC.
Đọc nhanh thuật ngữ
Cách nén và đóng gói âm thanh số để lưu trên đĩa hoặc truyền qua mạng.
Số loa quanh người nghe, cộng 1 kênh trầm riêng (số “.1”).
Lượng dữ liệu mỗi giây. Số càng lớn, càng giữ được nhiều chi tiết.
Bỏ bớt phần tai khó nghe ra để file nhẹ hơn, như Dolby Digital.
Nén gọn nhưng giải nén ra giống hệt bản gốc, như Dolby TrueHD.
Việc TV, soundbar hay ampli mở gói Dolby ra thành tiếng cho từng loa.
Dolby đi từ băng cassette tới rạp phim như thế nào?
Âm thanh Dolby khởi đầu bằng công nghệ giảm tiếng xì, không phải âm thanh vòm. Công ty do kỹ sư Ray Dolby thành lập năm 1965 tại London. Sản phẩm đầu tiên dùng hệ giảm nhiễu Dolby A cho phòng thu.
Năm 1968, Dolby B ra đời và trở nên quen thuộc trên băng cassette gia đình. Từ năm 1975, Dolby Stereo đưa nhiều kênh vào rạp chiếu phim. Bước sang thời kỹ thuật số, Dolby Digital chính thức thành chuẩn năm 1991, và Dolby Atmos xuất hiện năm 2012.
Các mốc chính của âm thanh Dolby
Thành lập tại London. Dolby A giảm tiếng xì cho phòng thu.
Dolby B cho băng cassette gia đình.
Dolby Stereo đưa nhiều kênh vào rạp phim.
Dolby Digital (AC-3) thành chuẩn số 5.1.
Dolby Atmos ra mắt với phim hoạt hình Brave.
Nguồn: Wikipedia, mục Dolby Laboratories và Dolby Digital.
Vì đi qua nhiều thời kỳ như vậy, âm thanh Dolby ngày nay không còn là một thứ duy nhất. Mỗi logo Dolby trên máy chỉ một việc khác nhau.
Các định dạng âm thanh Dolby khác nhau ở đâu?
Các định dạng Dolby khác nhau ở ba điểm: số kênh, lượng dữ liệu mỗi giây và việc có bỏ bớt dữ liệu hay không. Định dạng càng mới thường mang được nhiều kênh hơn, ít bị nén hơn. Bảng dưới gom các con số do Dolby và Wikipedia công bố.
| Định dạng | Số kênh phổ biến | Bitrate | Kiểu nén | Hay gặp ở đâu |
|---|---|---|---|---|
| Dolby Digital (AC-3) | Tới 5.1 | 32 đến 640 kbps (DVD tối đa 448 kbps) | Mất dữ liệu | DVD, truyền hình, đường dự phòng trên Blu-ray |
| Dolby Digital Plus (E-AC-3) | Tới 7.1 | 32 kbps đến 6 Mbps; Dolby nêu ví dụ 7.1 kênh ở 384 kbps | Mất dữ liệu, hiệu quả hơn | Phim trên ứng dụng xem trực tuyến |
| Dolby TrueHD | Tới 7.1 trên Blu-ray | Tới 18 Mbit/s, 24-bit | Không mất dữ liệu | Đĩa Blu-ray, Ultra HD Blu-ray |
| Dolby Atmos | Thêm kênh trên cao và âm thanh theo vật thể | Theo định dạng chở nó | Đi kèm Digital Plus hoặc TrueHD | Phim trực tuyến, Blu-ray, nhạc không gian |
Dolby Digital là gì?
Dolby Digital là định dạng âm thanh vòm số đầu tiên phổ biến của Dolby, mang tối đa 6 kênh riêng biệt, quen gọi là 5.1. Kênh “.1” chỉ lo tiếng trầm. Tên kỹ thuật là AC-3. Phim Batman Returns năm 1992 là phim đầu tiên phát hành rộng rãi với định dạng này.
Dolby Digital Plus là gì?
Dolby Digital Plus là bản nâng cấp của Dolby Digital, mang tới 7.1 kênh và dùng dữ liệu hiệu quả hơn. Theo Dolby, định dạng này chạy được từ 32 kbps tới 6 Mbps và hỗ trợ truyền phát thích ứng: mạng chậm thì giảm bitrate, mạng nhanh thì tăng.
Định dạng này tương thích ngược: thiết bị chỉ đọc được Dolby Digital vẫn nhận tiếng 5.1.
Bitrate tối đa của từng định dạng âm thanh Dolby (đơn vị kbps)
| Dolby Digital trên DVD | 448 |
| Dolby Digital | 640 |
| Dolby Digital Plus | 6.000 |
| Dolby TrueHD | 18.000 |
Thanh vẽ theo tỉ lệ, riêng hai thanh Dolby Digital nới rộng để đủ chỗ ghi số.
Dolby TrueHD là gì?
Dolby TrueHD là định dạng không mất dữ liệu: giải nén ra giống hệt bản gốc phòng thu. Trên Blu-ray, TrueHD mang tới 8 kênh ở 24-bit/96 kHz, bitrate có lúc lên tới 18 Mbit/s. Con số này gấp hơn 28 lần mức tối đa 640 kbps của Dolby Digital.
Lượng dữ liệu này không đi qua được mọi loại cáp, nên soundbar ghi hỗ trợ TrueHD vẫn có thể không nhận được nếu nối sai cổng.
Dolby Atmos nằm ở đâu trong họ Dolby?
Dolby Atmos là lớp thông tin vị trí đặt trên nền một định dạng khác. Atmos ghi kèm vị trí của từng tiếng trong phòng, kể cả trên đầu. Ở nhà, Atmos đi kèm Dolby Digital Plus (phim trực tuyến) hoặc Dolby TrueHD (đĩa Blu-ray). Cách đọc 5.1.2, 7.1.4 và điều kiện nghe chuẩn có trong bài Dolby Atmos là gì.
Dolby Atmos “đi nhờ” định dạng nào
Atmos + Dolby Digital Plus (có nén, nhẹ, hợp đường truyền mạng)
Atmos + Dolby TrueHD (không mất dữ liệu, bitrate lớn)
Còn có Dolby MAT, một cách đóng gói Dolby để chuyển Atmos tới thiết bị giải mã
Dolby Audio trên TV, laptop, điện thoại là gì?
Dolby Audio là nhãn chung cho thiết bị có công nghệ âm thanh của Dolby, không phải một định dạng riêng. Trên TV, laptop hay điện thoại, logo này thường có nghĩa là máy đọc được âm thanh Dolby và có phần xử lý giúp tiếng rõ hơn.
Theo Dolby, Dolby Audio gồm bốn nhóm việc. Tiếng được tối ưu theo từng máy, âm lượng giữ đều khi chuyển kênh hoặc vào quảng cáo, vòm tới 7.1 kênh (kể cả vòm ảo qua tai nghe) và loa nhỏ được tăng độ rõ.
Loa laptop hay điện thoại không có 7 loa thật quanh bạn, nên “vòm” ở đây là vòm ảo do phần mềm mô phỏng. Muốn âm thanh Dolby phát ra từ hai bên và phía sau thật, vẫn cần soundbar nhiều củ loa hoặc dàn loa rời.
Đọc logo Dolby trên thiết bị thế nào?
Mỗi logo Dolby trả lời một câu hỏi khác nhau. Nhầm lẫn hay gặp nhất là coi “Dolby Vision” là âm thanh, hoặc nghĩ cứ có logo Atmos là có tiếng trên đầu.
Logo nói gì, không nói gì
Có: đọc tiếng Dolby, có xử lý cho rõ.
Không nói: máy có bao nhiêu loa thật.
Có: giải mã được Atmos.
Không nói: có củ loa hướng lên trần hay không.
Có: đọc được tiếng không mất dữ liệu.
Không nói: TV của bạn có gửi được nó sang không.
Là công nghệ HÌNH ẢNH (dải tương phản động HDR), không liên quan tới âm thanh.
Ví dụ từ thông số hãng: soundbar B&O Beosound Stage ghi rõ đọc được Dolby Atmos và Dolby TrueHD. Nhưng theo cấu hình hãng công bố, Stage không có củ loa hướng lên trần. Loa vẫn phát được phim Atmos, chỉ là cảm giác tiếng trên đầu sẽ khác các mẫu có kênh hướng trần riêng.
Tiếng Dolby đi từ TV ra loa qua cổng nào?
Định dạng âm thanh Dolby nào phát được còn tuỳ dây nối giữa TV và loa. Theo bảng kết nối Devialet công bố cho Dione, cáp quang chỉ mang được stereo và 5.1 dạng nén. HDMI ARC mang được Atmos dạng nén trên nền Dolby Digital Plus. Chỉ HDMI eARC, với băng thông 37 Mbit/s, mới mang được Atmos trên nền Dolby TrueHD.
Nguồn phim nào cần cổng nào
Dolby Digital 5.1
Cáp quang là đủ
Dolby Digital Plus, có thể kèm Atmos
Cần HDMI ARC trở lên
Dolby TrueHD, có thể kèm Atmos
Cần HDMI eARC
Có một trường hợp hay bị bỏ sót. Nhiều TV có mục chọn định dạng âm thanh ra ở phần cài đặt âm thanh. Nếu mục này đặt về “PCM”, TV có thể tự đổi âm thanh Dolby thành dạng thô hai kênh trước khi gửi đi. Khi đó soundbar sẽ không nhận được tín hiệu Dolby. Tên mục cài đặt khác nhau theo hãng TV, thường là “Tự động”, “Bitstream” hoặc “Passthrough”.
DTS hay Dolby Digital tốt hơn?
Không có định dạng nào tốt hơn tuyệt đối, vì Dolby và DTS có các tầng tương đương nhau. Khác biệt người nghe thấy phụ thuộc vào bản phối của từng phim và thiết bị giải mã, hơn là tên định dạng.
Hai họ định dạng đi song song theo từng tầng
Dolby Digital, Dolby Digital Plus
tương ứng DTS bản 5.1
Dolby TrueHD
tương ứng DTS-HD Master Audio
Dolby Atmos
tương ứng DTS:X
Điều quan trọng hơn là thiết bị của bạn đọc được họ nào. Theo Dolby, Dolby Digital Plus được các dịch vụ xem phim trực tuyến dùng rộng rãi. DTS-HD Master Audio thì chủ yếu gặp trên đĩa Blu-ray. Chi tiết về các tầng DTS và cách kiểm tra thiết bị giải mã thật có trong bài DTS:X là gì.
Soundbar Devialet và B&O hỗ trợ Dolby thế nào?
Các soundbar Devialet và B&O đều đọc được âm thanh Dolby Atmos, nhưng khác nhau ở số kênh, định dạng phụ và số cổng HDMI. Bảng dưới lấy theo trang sản phẩm từng mẫu trên loadevialet.vn. Ô “không ghi” nghĩa là trang sản phẩm không liệt kê, chưa chắc máy không có.
| Mẫu | Cấu hình Atmos | Định dạng Dolby khác | Điểm cần biết |
|---|---|---|---|
| Devialet Dione | 5.1.2, có 2 kênh lên trần | Atmos qua ARC (nền Digital Plus) và qua eARC (nền TrueHD) | Không có DTS:X; DTS đa kênh nghe được sau khi chuyển sang PCM |
| B&O Beosound Theatre | 7.1.4 | TrueHD, Digital Plus 7.1, Dolby MAT | 3 cổng HDMI vào, cắm thẳng đầu Blu-ray |
| B&O Beosound Premiere | 7.1.4, có kênh hướng trần | TrueHD, Digital Plus 7.1, Dolby MAT | 1 cổng HDMI eARC |
| B&O Beosound Stage | Đọc được Atmos, không ghi kênh trần | TrueHD, Digital 5.1, Digital Plus 7.1 | Không có củ hướng trần theo cấu hình hãng |
Với soundbar Devialet Dione, mọi nguồn phim đi qua TV rồi sang loa bằng một dây HDMI. Vì vậy cổng eARC trên TV quyết định Dione nhận Atmos nền TrueHD hay chỉ nền Digital Plus. Theo Devialet, phim DTS đa kênh vẫn nghe được sau khi chuyển sang PCM. Lưu ý PCM nhiều kênh chỉ đi được qua eARC; qua ARC, tiếng PCM thường chỉ còn hai kênh.

Còn B&O Beosound Theatre có 3 cổng HDMI vào. Đầu Blu-ray hay máy chơi game có thể cắm thẳng vào loa, nên tiếng TrueHD không phụ thuộc vào cổng ra của TV.
Bạn thật sự cần định dạng Dolby nào?
Chọn định dạng âm thanh Dolby theo nguồn phim bạn xem nhiều nhất, không theo danh sách logo dài nhất. Ba câu hỏi dưới đây đủ để khoanh vùng thiết bị cần có.
Ba câu hỏi trước khi chọn loa cho phim
Chỉ ứng dụng trên TV: Dolby Digital Plus và Atmos qua ARC là đủ. Có đĩa Blu-ray: cần TrueHD và eARC.
Xem chữ in cạnh cổng HDMI. Không có ARC hay eARC thì chỉ còn cáp quang, không có Atmos.
Chọn mẫu ghi rõ kênh hướng trần (số thứ ba trong 5.1.2, 7.1.4), không chỉ logo Atmos.
Câu hỏi thường gặp
Âm thanh hình ảnh Dolby là gì?
Đây thường là cách gọi chung cho cặp Dolby Atmos (âm thanh) và Dolby Vision (hình ảnh). Dolby Vision là công nghệ HDR giúp hình có độ sáng, tương phản và màu rộng hơn; nó không làm thay đổi tiếng. Một TV có thể có Dolby Vision mà không có Dolby Atmos, và ngược lại.
Âm thanh Dolby 7.1 là gì?
Âm thanh Dolby 7.1 là cấu hình 7 loa quanh người nghe cộng 1 kênh trầm, nhiều hơn 5.1 hai loa phía sau. Dolby Digital Plus và Dolby TrueHD đều mang được 7.1 kênh; Dolby Digital đời đầu chỉ tới 5.1.
Nghe bằng tai nghe có cảm nhận được âm thanh Dolby không?
Có, ở dạng vòm ảo. Theo Dolby, công nghệ Dolby Audio có thể tạo âm thanh vòm ảo qua tai nghe. Cảm giác vòm do phần mềm mô phỏng, vì tai nghe chỉ có hai củ loa.
Đĩa Blu-ray có Dolby TrueHD mà soundbar không nhận thì phát gì?
Thường bạn vẫn nghe được đường Dolby Digital dự phòng. Mọi đĩa Blu-ray có TrueHD đều kèm một đường Dolby Digital riêng, nên đầu phát hoặc TV có thể chuyển sang đường này. Bạn vẫn có tiếng vòm, chỉ là bản nén thay vì bản không mất dữ liệu.
Muốn nghe cùng một cảnh phim Dolby Atmos trên Dione và Beosound Theatre để so sánh?
Đặt lịch nghe thử hoặc gọi, Zalo 0972 680 093
Nguồn tham khảo
- Dolby Digital Plus - Dolby Professional (kênh, bitrate, tương thích ngược)
- Dolby Audio - Dolby Professional (các tính năng Dolby Audio)
- Dolby Digital - Wikipedia tiếng Anh (AC-3, bitrate, định dạng chở Atmos)
- Dolby TrueHD - Wikipedia tiếng Anh (thông số trên Blu-ray)
- Dolby Laboratories - Wikipedia tiếng Anh (các mốc lịch sử, Dolby Vision)
- Trang sản phẩm Devialet Dione, B&O Beosound Theatre, Beosound Premiere, Beosound Stage trên loadevialet.vn (định dạng giải mã, cổng HDMI)

