Loa soundbar Devialet Dione - ảnh thật tại showroom (1)
Cập nhật ngày 16 phút đọc

Dolby Atmos là gì? Cách đọc 5.1.2 và điều kiện nghe chuẩn

Chia sẻ:

Dolby Atmos là công nghệ âm thanh không gian của Dolby Laboratories. Mỗi tiếng động được coi là một “đối tượng” có vị trí ba chiều, thay vì bị gán cố định vào một loa. Nhờ thêm lớp âm phía trên đầu, bạn nghe tiếng động bao quanh và bay qua đầu mình.

Đọc nhanh thuật ngữ

Kênh (channel)Một đường âm thanh gửi riêng tới một loa. 5.1 là 5 kênh chính cộng 1 kênh trầm.
Đối tượng (object)Một tiếng động kèm tọa độ 3D. Thiết bị tự tính loa nào phát nó.
SoundbarLoa thanh dài đặt dưới tivi, gom nhiều củ loa (driver) trong một thân.
HDMI ARC / eARCCổng HDMI đưa âm thanh từ tivi ra loa. eARC là bản mới, băng thông rộng hơn, truyền được âm thanh không nén.
Nén / không nénNén làm file nhẹ để truyền dễ nhưng bớt chi tiết. Không nén (như Dolby TrueHD) giữ nguyên chi tiết gốc.

Điểm chính

  • Bản rạp hỗ trợ 128 track: 9 kênh nền và 118 đối tượng âm thanh.
  • 5.1.2 = 5 loa ngang tai, 1 loa siêu trầm, 2 loa trên cao.
  • HDMI ARC chỉ mang Atmos nén (Dolby Digital Plus); eARC mang được Dolby TrueHD không nén; cổng quang không truyền Atmos.
  • Loa hướng lên cần trần phẳng, cứng, cao lý tưởng 2,3-3,66 m.
Loa soundbar Devialet Dione, thiết bị hỗ trợ Dolby Atmos 5.1.2, trưng bày tại showroom
Soundbar là cách phổ biến nhất để đưa Dolby Atmos vào phòng khách mà không phải đi dây loa trần.

Dolby Atmos ra đời và hoạt động thế nào?

Dolby Atmos được lắp đặt lần đầu tại rạp El Capitan (Los Angeles) cho buổi công chiếu phim Brave tháng 6/2012. Đến tháng 4/2023, hơn 7.800 phòng chiếu tại 105 quốc gia đã hỗ trợ hoặc cam kết hỗ trợ định dạng này.

Nơi dùngThông số
Rạp chiếuTối đa 128 track: 9 kênh nền (thường gọi 7.1.2) và 118 đối tượng. Bộ xử lý rạp thế hệ đầu xuất ra tối đa 64 loa
Tại giaCấu hình từ 3.1.2 đến 24.1.10. Atmos đi trong Dolby TrueHD, Dolby Digital Plus hoặc siêu dữ liệu của Dolby MAT 2.0
Apple MusicTriển khai từ ngày 7/6/2021 dưới tên Spatial Audio
Số liệu tổng hợp từ bài Dolby Atmos trên Wikipedia và tài liệu hướng dẫn lắp đặt của Dolby Laboratories (2015).

Chi tiết tham khảo tại bài Dolby Atmos trên Wikipedia.

Điểm cốt lõi nằm ở cách phối âm. Kỹ sư không còn gán “tiếng trực thăng vào loa sau bên trái”. Họ đặt tiếng trực thăng tại một tọa độ 3D. Bộ giải mã đọc tọa độ đó rồi tự tính loa nào phát và phát to bao nhiêu, dựa trên số loa thực tế bạn đang có.

Âm thanh dựa trên đối tượng so với hệ kênh 5.1, 7.1

Khác biệt nằm ở thời điểm quyết định loa nào phát âm thanh. Với hệ kênh (channel-based) như 5.1 hay 7.1, quyết định được “đóng băng” ngay trong phòng thu: bản phối có bao nhiêu kênh thì người nghe cần đúng bấy nhiêu loa ở đúng vị trí. Với Atmos, quyết định được đẩy về thiết bị phát, nên cùng một bản phối vẫn chạy được trên soundbar 3.1.2 lẫn phòng chiếu 7.1.4.

Tiêu chíHệ kênh (5.1, 7.1)Dolby Atmos
Phòng thu làm gìGán tiếng động vào kênh cố địnhĐặt tiếng động tại tọa độ 3D
File âm thanh mang gì6 hoặc 8 kênh riêngKênh nền, đối tượng và dữ liệu vị trí
Tại nhàCần đúng số loa, đúng vị trí, không có lớp trên caoBộ giải mã tự phân bổ theo số loa thực có, kể cả loa trên cao
Khác biệt giữa âm thanh theo kênh và theo đối tượng.

Hệ quả: càng nhiều loa, đối tượng được đặt càng chính xác, nhưng hệ ít loa vẫn phát trọn bản phối. Với nội dung stereo hoặc 5.1 cũ, Dolby có bộ Dolby Surround Upmixer mở rộng ra toàn hệ loa, nhưng đó là xử lý giả lập, không phải bản phối đối tượng gốc.

Ký hiệu 5.1.2, 7.1.4 đọc như thế nào?

Mỗi ký hiệu gồm 3 con số, đọc từ trái sang phải. Vì vậy 7.1.4 là một hệ 7.1 truyền thống cộng thêm 4 loa trên cao.

Con sốNghĩaVí dụ trong 5.1.2
Thứ nhấtLoa đặt ngang tai người nghe (trước, giữa, vòm)5 loa: trái, giữa, phải, vòm trái, vòm phải
Thứ haiLoa siêu trầm (subwoofer), phát kênh tần số thấp LFE1 loa siêu trầm
Thứ ba (chỉ có ở Atmos)Loa tạo âm trên cao: loa gắn trần hoặc loa hướng lên (Dolby gọi là “Dolby Atmos enabled speaker”), luôn đi theo cặp2 loa trên cao
Cách đọc ký hiệu cấu hình Dolby Atmos.

Theo Dolby, trừ loa giữa và loa vòm giữa phía sau, mọi loa trong hệ Atmos phải thêm theo cặp; hệ chỉ có 2 loa hướng lên thì đặt ở vị trí loa trước trái và trước phải. Kênh .1 chỉ mang dải trầm dành cho hiệu ứng như tiếng nổ, tiếng động cơ; cách chia các dải xem thêm bài tần số âm thanh là gì.

Vị trí trong phòngLoa trong cấu hình 5.1.2
Phía trước, dưới màn hìnhLoa trái (L), giữa (C), phải (R)
Phía trước, trên cao2 loa tạo âm trên cao (cao trái, cao phải)
Hai bên hoặc sau vị trí ngheLoa vòm trái (Ls), vòm phải (Rs)
Góc phòng hoặc cạnh TV1 loa siêu trầm (SUB)
“Cao trái/phải” là 2 loa hướng lên đặt trên hoặc cạnh loa trước trái/phải (trong phạm vi 0,9 m), hoặc 2 loa gắn trần phía trước vị trí nghe. Loa ngang tai nên đặt cùng độ cao.

Các dạng loa Dolby Atmos: trần, hướng lên, soundbar, tai nghe

Loa Dolby Atmos có 4 dạng: loa gắn trần, loa hướng lên dội âm từ trần, soundbar nhiều driver và tai nghe xử lý binaural. Thị trường gọi chung là loa surround hay loa âm thanh vòm, nhưng độ chính xác của lớp âm trên cao chênh lệch đáng kể.

Dạng loaCách tạo âm trên caoƯu điểmGiới hạn
Dàn loa rời + loa gắn trầnLoa thật phát trực tiếp từ trên xuốngĐịnh vị trên cao chính xác nhấtPhải khoan trần, đi dây, cần ampli/AVR nhiều kênh
Dàn loa rời + loa hướng lênDriver chĩa lên trần, âm phản xạ xuống người ngheKhông cần thi công trầnPhụ thuộc trần phẳng, cứng, chiều cao phù hợp
Soundbar AtmosDriver hướng lên, hướng sang hai bên kết hợp xử lý sốGọn, một thiết bị, một dây HDMIĐộ bao quanh phía sau kém hơn loa vòm rời
Tai ngheXử lý binaural mô phỏng vị trí âmKhông phụ thuộc phòngHiệu ứng thay đổi theo từng người nghe
So sánh theo hướng dẫn lắp đặt Dolby Atmos tại gia (Dolby Laboratories, 2015) và các mô tả công nghệ của nhà sản xuất.

Trần nhà quyết định hiệu quả loa hướng lên

Theo Dolby, loa hướng lên hoạt động tốt nhất khi trần phẳng, không dốc, cao không quá 4,27 m, lý tưởng 2,3-3,66 m, bề mặt phản xạ âm như thạch cao, vữa, gỗ cứng. Loa đặt ngang hoặc hơi cao hơn tai khi ngồi và cách vị trí nghe tối thiểu 0,9 m, lý tưởng từ 1,5 m.

Đây là lý do nhiều căn hộ Việt Nam nghe Atmos kém dù thiết bị hỗ trợ đầy đủ: trần thạch cao giật cấp, có hốc đèn hoặc ốp tiêu âm làm tia âm dội lệch hoặc bị hấp thụ. Phòng như vậy nên ưu tiên loa gắn trần.

Chế độ Dolby Atmos là gì và bật như thế nào?

Chế độ Dolby Atmos là trạng thái thiết bị nhận và giải mã luồng âm thanh có siêu dữ liệu Atmos. Cả chuỗi phát phải thông suốt; chỉ một mắt xích không hỗ trợ, hệ thống tự hạ về 5.1 hoặc stereo.

Mắt xíchCần làm gì
Nội dungPhải là nội dung Atmos (Netflix, Disney+, Apple TV+, Blu-ray, game)
Ứng dụng hoặc đầu phátXuất bitstream và tắt trộn âm phụ
TVBật đầu ra “Auto/Bitstream”, không chọn PCM
Cáp HDMICắm đúng cổng eARC ở hai đầu
Soundbar hoặc AVRGiải mã rồi phân bổ đối tượng ra loa
Cả chuỗi phải thông suốt, chỉ cần một mắt xích sai là hệ thống hạ về 5.1 hoặc stereo.

ARC hay eARC: khác biệt quyết định chất lượng Atmos

HDMI ARC băng thông hẹp, chỉ mang Atmos dạng nén Dolby Digital Plus và còn tùy TV. HDMI eARC dùng kênh dữ liệu riêng tốc độ cao, mang được Dolby TrueHD không nén của đĩa Blu-ray Atmos.

Cổng kết nốiDolby Digital Plus (Atmos nén)Dolby TrueHD (Atmos không nén)
Quang học (optical/Toslink)KhôngKhông
HDMI ARCCó, tùy TVKhông
HDMI eARCCóCó
Kiểm tra mục “Audio codecs” trong hướng dẫn sử dụng TV để biết TV có xuất Atmos qua ARC hay không.

Dolby Atmos Apple Music là gì?

Dolby Atmos trên Apple Music là các bản nhạc phối theo đối tượng, Apple gọi là Spatial Audio (Âm thanh không gian), triển khai từ ngày 7/6/2021. Từng nhạc cụ, giọng hát được đặt ở vị trí riêng quanh người nghe: qua tai nghe là xử lý binaural, qua soundbar hỗ trợ Atmos là phân bổ ra loa thật. Không phải bài nào cũng có bản Atmos.

Soundbar 5.1.2 tái tạo Atmos ra sao: ví dụ Devialet Dione

Devialet Dione là soundbar Dolby Atmos 5.1.2 không cần loa siêu trầm rời. Theo Devialet, máy dùng 17 driver nam châm neodymium: 9 driver toàn dải màng nhôm và 8 loa trầm hành trình dài, tổng công suất 950 W, dải tần 24 Hz - 21 kHz, áp suất âm tối đa 101 dB SPL. Thông số đầy đủ xem tại trang loa soundbar Devialet Dione.

Kênh giữa dành cho thoại do khối cầu trung tâm ORB đảm nhận. Khối này xoay được để hướng thoại về người xem khi đặt kệ hoặc treo tường.

PhầnDione làm thế nào
Lớp trên cao (.2)Dùng driver hướng lên khi đặt kệ; khi treo tường, các driver đổi vai trò và máy tự nhận hướng lắp đặt
Kênh siêu trầm (.1)8 loa trầm tích hợp lo, nên không cần sub rời
Nội dung không có AtmosChế độ Spatial dùng công nghệ SPACE upmix (mở rộng) stereo và 5.1 ra toàn bộ các kênh
Định dạng đọc đượcDolby Atmos, Dolby TrueHD, Dolby Digital Plus, LPCM
Kết nốiHDMI eARC, optical, Wi-Fi, Ethernet, AirPlay 2, Spotify Connect, Bluetooth
Theo công bố của Devialet và các bài đánh giá độc lập, Dione không hỗ trợ DTS:X và không có cổng HDMI passthrough.

Hai giới hạn cần biết trước khi chọn: Dione chỉ có một cổng HDMI eARC nên đầu phát Blu-ray hoặc máy chơi game phải cắm vào TV, và TV cần eARC thật để truyền TrueHD. Đánh giá chi tiết về cảm giác nghe phim xem tại bài review soundbar Dione 5.1.2.

Soundbar Devialet Dione nhìn từ phía trước với khối cầu trung tâm ORB
Khối cầu trung tâm đảm nhận kênh thoại, thành phần quan trọng nhất khi xem phim Atmos.

Loa Phantom đơn hoặc cấu hình ghép đôi Phantom stereo phục vụ nghe nhạc hai kênh, Devialet không công bố khả năng giải mã Atmos. Atmos đa kênh với Phantom đi qua giải pháp Phantom Theater, dùng bộ giải mã AV riêng nối mạng Ethernet và cần lắp đặt chuyên nghiệp.

Cặp loa Devialet Phantom ghép đôi chạy stereo, phục vụ nghe nhạc hai kênh

Chọn cấu hình Atmos theo căn phòng

Cấu hình phù hợp phụ thuộc 3 yếu tố: kiểu trần, khả năng đi dây và nhu cầu nghe nhạc hay xem phim.

Phòng khách không muốn đi dây hợp với soundbar 3.1.2 hoặc 5.1.2 có driver hướng lên, và nhớ kiểm tra TV có eARC. Nếu trần phẳng, cứng, cao 2,3-3,66 m thì loa hướng lên phát huy tốt, và có thể nâng lên 5.1.4 bằng thêm cặp hướng lên phía sau. Với trần giật cấp, có tiêu âm hoặc phòng chiếu riêng, hãy ưu tiên loa gắn trần cùng AVR nhiều kênh, cấu hình 7.1.4 trở lên.

Câu hỏi thường gặp về Dolby Atmos

Tải về bằng Dolby Atmos là gì?

Đây là tùy chọn trong Apple Music cho phép tải phiên bản Dolby Atmos của bài hát để nghe ngoại tuyến. Khi bật, bản stereo của bài hát cũng được tải kèm.

Kết nối quang học có truyền được Dolby Atmos không?

Không. Cần HDMI ARC để nhận Atmos nén Dolby Digital Plus, hoặc HDMI eARC để nhận cả Dolby TrueHD không nén.

Soundbar Dolby Atmos có thay được dàn loa rời không?

Thay được trong phòng khách cần gọn, nhưng không tương đương hoàn toàn: độ bao quanh phía sau của soundbar kém hơn loa vòm rời đặt đúng vị trí.

Muốn nghe thử phim và nhạc Dolby Atmos trên soundbar 5.1.2 trước khi quyết định cấu hình cho phòng mình?

Đặt lịch nghe thử tại showroom hoặc gọi, Zalo 0972 680 093

Nguồn tham khảo

  • Dolby Laboratories - Dolby Atmos Home Theater Installation Guidelines (4/2015): yêu cầu trần, vị trí loa hướng lên, nguyên tắc thêm loa theo cặp.
  • Dolby Laboratories - trang công nghệ Dolby Atmos.
  • Wikipedia - Dolby Atmos: lịch sử, số track, cấu hình tại gia, định dạng TrueHD/Dolby Digital Plus/MAT 2.0.
  • Apple Support - Spatial Audio with Dolby Atmos in Apple Music (HT212182).
  • Devialet - thông số kỹ thuật soundbar Dione; bài đánh giá Dione của What Hi-Fi?, TechRadar, T3, Expert Reviews.